Ο Πολεμιστής

του Βλάσση Κοκκώνη

Την περασμένη εβδομάδα, συναντήθηκα εδώ με μερικούς παλιούς γνωστούς. Εν μέσω κρίσιμων και βαθιά συντηρητικών καιρών, βρήκαμε τους εαυτούς μας να αναψηλαφούν τη σημασία του ρόλου των γραμμάτων και τεχνών στη διάπλαση ευημερων και υγιών κοινωνικών συνόλων. Με τη πλειοψηφία των κατά τόπους θεσμικών κέντρων εξουσίας να ευθυγραμμίζονται ανυπόκριτα στο μοντέλο μίας απόλυτα οικονομικής δικτατορίας (αρνούμαι να τη κατονομάσω οτιδήποτε άλλο που δεν είναι) πολλοί άνθρωποι και συλλογικοί φορείς των τεχνών αγωνιούν, σφαδάζουν και υποφέρουν από τη διακοπή σημαντικών οικονομικών πόρων στήριξης και κατ’ επέκταση το φίμωμα και τον στραγγαλισμό κάθε εναλλακτακτικής φωνής και αφήγησης.

Μετά από πέντε επώδυνα χρόνια ασταμάτητων, χειρουργικών επεμβάσεων και το νυστέρι της οικονομικής αναφοράς και αναλγησίας να μη λέει να σταματήσει, τι απομένει στον κόσμο του καλλίτεχνου να πράξει γιά να ξεφύγει μέσα από μία τόσο γκροτέσκα και αφιλότιμη οικονομική πραγματικότητα; Οι άνθρωποι της τέχνης θα πρέπει να παραμείνουν προσηλωμένοι στην εξάσκηση του εσωτερικού τους καλέσματος και διακριτικοί στις αποφάσεις τους. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή σωτηρίας στην αποστολή που έχουν αναλάβει. Διότι, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ήδη βρισκόμαστε κάτω από συνθήκες πέραν του δέοντος εξοργιστικές γιά όλους και βεβαίως, δεν έχουμε καμία άνεση στη σπατάλη  χρήσιμης ενέργειας. Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε και δεν πρέπει να μείνουμε απενεργοποιημένοι.

Εφ’ όσον οι κυβερνήσεις είναι ανίκανες και αδυνατούν να πριμοδοτήσουν τις τέχνες τότε, αναγκαστικά, οι περι των τεχνών θα πρέπει να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους οικονομικής στήριξης. Μπορεί να φαίνεται αντιφατικό και παράδοξο, αλλά τέτοιου είδους οικονομικοί πόροι μπορούν να αναζητηθούν ακόμη και μέσα στον κατά κόρον επιχειρηματικό κλάδο. Αυτή τη στιγμή, σίγουρα υπάρχουν πάρα πολλές επιχειρήσεις που βρίσκονται σε αναζήτηση φοροαπαλλαχτικών κινήτρων και θα μπορούσαν να «εξυπηρετηθούν και να εξυπηρετήσουν» προσφέροντας οικονομικό στήριγμα και στέγη σε πολλούς ευσυνείδητους ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών. Κάθε τέτοιου είδους χορηγία δεν υφαρπάζει πόρους από το κράτος αλλά, τουναντίον, λειτουργεί επωφελώς γιά τον πλατύ επιχειρηματικό κόσμο, τις επιστήμες και τις κατά τόπους γειτονιές, συνεισφέροντας τα πλείστα στη διατήρηση ενός υγιούς δημοκρατικού συστήματος και μίας άξιας λόγου οικονομικής δραστηριότητας.

Προσωπικά και γιά εποχές όπως η παρούσα, που η κάθε κυβέρνηση αντιμετωπίζει τους καλλιτεχνές σαν τυχαίους «ονειροπαρμένους» υπεχειλίζοντες από λογής – λογής «λόξες» μπορώ να ισχυριστώ ότι η διαθέσιμη ενέργεια μας θα πρέπει να καταναλίσκεται στη θεμιτή προσπάθεια ενός δοσμένου πολιτικού μηχανισμού να γίνει κυβερνητικό σχήμα με στόχο τη ριζοσπαστική μεταρρύθμιση του φορολογικού εθισμένου και μεθόδων προϋπολογισμού προς αναγκαία εφαρμογή κοινωνικών προγραμμάτων και φυσικά πανταχόθεν στήριξη των «αντιπαραγωγικών» τεχνών. Ο αγώνας ενάντια στα …μονοπώλια, είναι μία βερμπαλιστική και χαμένη υπόθεση. Ο σκοπός των μονοπωλίων και της κάθε οικονομικής επιχείρησης είναι το κέρδος. Μέχρι να αρχίσουμε να χρησιμοποιούμε διαφορετικά την αγοραστική μας δύναμη ή έστω, να μην την εξασκούμε καθόλου, πολύ λίγα πράγματα μπορούν να αλλάξουν. Τουλάχιστον με στόχο τη κυβέρνηση, οι προοπτικές είναι διαφορετικές, ιδιαίτερα όταν ο σκοπός και το καθήκον μίας νόμιμης κυβέρνησης είναι να αφουγκράζεται και να ανταποκρίνεται αναλόγως στον πολίτη που οφείλει την εκλογή της.

Πέρα από το πολιτικό πλαίσιο όμως, σαν άνθρωποι των τεχνών που επιθυμούμε να δημιουργήσουμε, θα πρέπει να φροντίζουμε το δημιούργημα να έχει πάντα στόχο και σκοπό. Τι θέλουμε να εκφράσουμε μέσα από μία συγκεκριμένη αφήγηση και τι είδους διάλογο έχουμε την ανάγκη να αναδείξουμε σαν άλλη ζωοφόρο; Μιλάμε γιά τα δικαιώματα της γυναίκας, εννοώντας τη βασίλισσα της Αγγλίας, τη Θάτσερ, τη Μέρκελ ή μία πολύτεκνη, εργαζόμενη μητέρα της διπλανής πόρτας; Γιά επιλεκτική ή τραυματισμένη θανάσιμα ιατρική περίθαλψη και αιμοδοσία; Γιά τον έλεγχο οπλοφορίας από «νόμιμους» οπλοφόρους; Γιά το ουσιαστικό ή το επουσιώδες χάσμα μεταξύ πλούσιου και φτωχού; Οι θεράποντες των εικαστικών τεχνών θα πρέπει να αρχίσουν να παράγουν πίνακες με μηνύματα αντί γιά νωθρές και ασαφείς εικονογραφήσεις που σπάνε τη μονοτονία του τοίχου πίσω από τον καναπέ και πάνω από το γραφείο. Οι μουσικοί κάποτε κεντούσαν, τώρα πιά μόνο σφυροκοπούν και το λένε επανάσταση, αλλά είναι τόσο ρηχό και ανούσιο που αποκλείεται να εκτιμηθεί σαν καινοτόμο και ρηξικελευθο.

Πέρα από όλα αυτά, η προσέγγυση κάθε ανθρώπινου πλάσματος θα πρέπει να ξαναπαποκτήσει τα στοιχεία της χάρης και της λεπτότητας που έχουν αρχίσει να εξαφανίζονται κάτω από τις νεφελώδεις, κοινωνικές συνθήκες των εποχών. Η πολιτική πεποίθηση και στάση δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται σαν δικαιολογία αυθαίρετων και επικίνδυνων παραβιάσεων, ιδιαιτέρως όταν αναλογιστούμε ότι η πολιτική είναι γέννημα ανάγκης ανθρώπινου σεβασμού. Δεν είναι απαραίτητα υποχώρηση αρχών, αν διατηρήσουμε τον έλεγχο του εαυτού μας και δεν …τσακίσουμε κόκκαλα. Ολοι χρησιμοποιούμε τον όρο δημοκρατία και θα πρέπει να καταλαβαίνουμε ότι αυτό σημαίνει κυρίως το δικαίωμα του καθενός να εκφράζει τις απόψεις του και όχι τον βίαιο παρορμητισμό του. Συγκρότηση και νηφαλιότητα πεποιθήσεων καθορίζει το έλλογο άτομο αντί το τρίξιμο οδόντων γιά τον ηλίθιο που στέκεται μπροστά μας και δεν νιώθει τις δονήσεις από τη μετακίνηση των τεκτονικών πλακών της ακαταμάχητης ευφυϊας μας. Αρκετά με το αίσθημα αυταρέσκειας και αυτο – ικανοποίησης. Είναι εύκολο και όλοι το κατέχουν. Ας αρχίσουμε να σκεφτόμαστε λίγο πιό εκτεταμένα. Φερ’ ειπείν, τι πιστεύουμε γενικά γιά τη ζωή και γιατί; Η τέχνη είναι σαν το μέλι που πολλές μύγες κολλούν στην επιφάνεια του. Κάνε λοιπόν μέλι και άπλωσε το παντού. Το βασικότερο, σαν υλικό ταιριάζει με όλα και δεν χαλάει ποτέ το στομάχι. Αν το ψάξουμε ακόμη περισσότερο, μία κερήθρα μπορεί να αποτελέσει ένα καλοφτιαγμένο φρούριο και ο άνθρωπος της τέχνης να αποδειχθεί ο πολεμιστής του μέλλοντος μας.