ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΕΤΡΟΥΛΑΣ – ΤΟ ΓΕΛΑΣΤΟ ΠΑΙΔΙ

Αφιέρωμα του ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ στο Γελαστό Παιδί. Γιατί ο Πέτρουλας, αν και ήταν εικοσιτριών ετών φοιτητής, έγραψε ιστορία. Την ιστορία μιας ολόκληρης γενιάς. Την ιστορία της Δημοκρατίας.

Δημοσίευση http://www.media.uoa.gr/emme/forum/viewtopic.php?id=1058&page=1

Σωτήρης Πέτρουλας

Εισαγωγή
Γιατί, αλήθεια, τέτοια αδιαφορία, που να φτάνει στα όρια της περιφρόνησης της ιστορίας;
Γιατί να πηγαίνουν χαμένες τόσες θυσίες γενιών, χωρίς τη στοιχειώδη απονομή φόρου τιμής.
Πόσοι από εμάς άραγε γνωρίζουν ότι ο Σύλλογος Φοιτητών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ονομάζεται «Σωτήρης Πέτρουλας»;
Ποιος ήταν, όμως, τελικά ο Πέτρουλας και ποια η συνεισφορά του στο γράψιμο της ιστορίας;
Ερωτήματα, που για χρόνια ολόκληρα ουδείς σε αυτό το Πανεπιστήμιο αξιώθηκε να απαντήσει. Γεγονότα που τιμούν ανθρώπους και ιδανικά και κανείς δε βρέθηκε να μνημονεύσει. Μια λησμονιά χρόνων δε μπορεί παρά να σε αφυπνίσει. Ένα χρέος και μια υποχρέωση μαζί, που σε καλούν να ξυπνήσεις μνήμες, να προσφέρεις κι εσύ το δικό σου λιθαράκι στην αξία της θυσίας και του αγώνα.
Γιατί ο Πέτρουλας, αν και ήταν εικοσιτριών ετών φοιτητής, έγραψε ιστορία.
Την ιστορία μιας ολόκληρης γενιάς. Την ιστορία της Δημοκρατίας.
Έστω και τώρα, 36 χρόνια μετά (σ.σ. γράφτηκε το 2001), ας διαβάσουμε δυνατά το συγκλονιστικό τότε… Ας μάθουμε το γιατί και το πως. Την αξία των ιδανικών και το κόστος της θυσίας. Την προσφορά του αγώνα και το κέρδος του αίματος, που σίγουρα έπιασε τόπο.
Αλλά γιατί άραγε να πληρώνουμε πάντα τους «φονιάδες» με νεανικό αίμα για να μας αφήνουν ήσυχους;
Σωτήρη Σ’ ευχαριστούμε…

Βιογραφικό
Γεννήθηκε το 1943 στη Μάνη από εργατική οικογένεια, η οποία αναγκάσθηκε να μετακομίσει στην Αθήνα, ύστερα από διώξεις, την περίοδο του εμφυλίου. Από πολύ μικρός ήταν ευαισθητοποιημένος γύρω από τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα και για το λόγο αυτό οργανώνεται στη Νεολαία Ε.Δ.Α.
Σα μαθητής φοίτησε σε νυχτερινό σχολείο στην Εμπορική Σχολή στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Διακρίθηκε ιδιαίτερα και για το λόγο αυτό πέτυχε την εισαγωγή του στην Α.Σ.Ο.Ε.Ε. το 1960 με υποτροφία.
Στα φοιτητικά του χρόνια εξελίχθηκε σε ηγετικό στέλεχος της Νεολαίας Ε.Δ.Α. Πρωταγωνίστησε στα κινήματα της Ελληνικής νεολαίας για τη Δημοκρατία. Για πολιτικούς λόγους αποβλήθηκε για έναν χρόνο από τη σχολή.
Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Νεολαίας Ε.Δ.Α. ερχόταν σε σύγκρουση με το κλίμα τρομοκρατίας που επικρατούσε στα Πανεπιστήμια με κύριο εκφραστή την Ε.Κ.Ο.Φ. (γνωστός πρωτεργάτης της ο Μιλτιάδης Έβερτ), καθώς και με το Σπουδαστικό Τμήμα της Ασφάλειας.


Στα γεγονότα των Ιουλιανών του 1965 πρωτοστάτησε μέσα από το κίνημα του 1 1 4 για Δημοκρατία και Ελευθερία.

(Εδώ να θυμίσουμε ότι μετά την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου ο Βασιλιάς δίνει διερευνητική εντολή στο Νόβα για σχηματισμό κυβέρνησης. Υπουργός Δημόσιας Τάξης ορίστηκε ο Τούμπας ενώ ο Μητσοτάκης ορίστηκε Υπουργός Συντονισμού).
Και τη μοιραία νύχτα της 21ης Ιουλίου χτυπημένος συλλαμβάνεται από αστυνομικούς στις 10:00 το βράδυ στη συμβολή των οδών Σταδίου και Χρήστου Λαδά. Η πρώτη καταγραφή του χτυπημένου Πέτρουλα αναφέρεται στις 03:00 το πρωί της 22ας Ιουλίου στο Σταθμό Α’ Βοηθειών στην Γ’ Σεπτεμβρίου όπου και διαπιστώνεται ο θάνατός του. Αυτόματα εκτυλίσσεται μια λυσσαλέα προσπάθεια γρήγορης ταφής -πριν καν ανατείλει ο ήλιος- και απόκρυψης της αλήθειας.
Ωστόσο τα ερωτήματα γύρω από τις συνθήκες θανάτου του παραμένουν αναπάντητα 36 χρόνια μετά :
–Που βρισκόταν ο Πέτρουλας από τις 10:00 μ.μ. που τον παραλαμβάνει η κλούβα μέχρι τις 3:00 π.μ. που δηλώνεται στο Σταθμό Α’ Βοηθειών ;
–Είναι τυχαίο ότι αστυνομικοί με στολές γιατρών διαπίστωσαν το θάνατό του;
–Γιατί επιδίωξαν την ταφή του κρυφά από τους δικούς του και πριν ανατείλει ο ήλιος;
–Γιατί δεν επέτρεψαν σε γιατρούς της οικογένειας Πέτρουλα να κάνουν νεκροψία;
–Η επίσημη κρατική ιατροδικαστική εκδοχή κάνει λόγο για θάνατο από ασφυξία λόγω δακρυγόνου. Πώς όμως εξηγούνται τα ολικά σχισίματα στο λαιμό του που διαπίστωσαν οι δικοί του όταν πήραν τον νεκρό; Μήπως ήθελαν να καλύψουν τις μελανιές από πιθανό στραγγαλισμό;
–Είναι αλήθεια ότι είχαν εκδοθεί και αεροπορικά εισιτήρια προκειμένου να φυγαδευτεί ο νεκρός και να πεταχτεί στη θάλασσα σύμφωνα με τη μαρτυρία της Μάνας;
–Είναι αλήθεια πως είχαν αφαιρεθεί από το νεκρό ο εγκέφαλος και τα πνευμόνια πράγμα που θα αποδείκνυε την πραγματική αιτία θανάτου; Η εκταφή πάντως, όπως μαρτυρεί η Μάνα, απέδειξε πως το κρανίο του Πέτρουλα είχε δεχθεί ραφή από χειρουργική επέμβαση.
Η ιστορία μετά από 29 χρόνια ζητάει επιτέλους να καλύψει τα κενά της…


Ιουλιανά 1965


Bρισκόμαστε στον Ιούλιο του 1965. Περίοδος έντονων πολιτικών ζυμώσεων και αναταραχών. Περίοδος όπου η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου αμφισβητείται στην άσκηση των καθηκόντων της από το νέο βασιλιά Κωνσταντίνο. Η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου αντιλαμβανόμενη τον ανακτορικό ρόλο που παίζει ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης Π. Γαρουφαλιάς, ζητά την αντικατάστασή του, αλλά παρεμποδίζεται από τον Κωνσταντίνο, που δεν υπογράφει το αντίστοιχο Βασιλικό Διάταγμα. Πρωθυπουργός και Βασιλιάς ανταλλάσσουν πέντε επιστολές, όπου, τελικά διαπιστώνεται, ότι η κυβέρνηση τελεί υπό βασιλική κηδεμονία. Ο Γ. Παπανδρέου δεν αποδέχεται τον εξευτελισμό και στις 15 Ιουλίου παραιτείται. Ο λαός ξεχύνεται στους δρόμους εκδηλώνοντας την πίστη του στην νόμιμη κυβέρνηση του (την οποία είχε εκλέξει 1,5 χρόνο πριν, τον Φλεβάρη του ’64 με 52,72% και 171 έδρες). Ταυτόχρονα στα ανάκτορα αναζητούνται βουλευτές από την Ένωση Κέντρου για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Είναι οι λεγόμενοι αποστάτες, που θα καταφέρουν να πάρουν από τη Βουλή ψήφο εμπιστοσύνης, το Σεπτέμβρη, αφού έχουν ήδη προηγηθεί δύο αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης. Όλο αυτό το διάστημα της αυλικής συνταγματικής εκτροπής, ο λαός βρίσκεται κάθε νύχτα στους δρόμους, δίνοντας με δυναμισμό τη δική του μάχη υπέρ της Δημοκρατίας. Σε εκείνες τις πρώτες διαδηλώσεις και συγκεκριμένα το βράδυ της 21ης Ιουλίου 1965 βρίσκει το θάνατο ο φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής, Σωτήρης Πέτρουλας. Εδώ θα πρέπει να θυμίσουμε ότι εκείνη την περίοδο δημιουργείται το κίνημα του «114» (ένα, ένα, τέσσερα), που αναφέρεται στο τελευταίο άρθρο του Συντάγματος «Η τήρησις του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων» και αντιπροσώπευε το αίσθημα του λαού για Δημοκρατία, ενάντια στις παρεμβάσεις του Παλατιού.

Η δολοφονία
Ήταν συγκεντρωμένοι στα Προπύλαια, με τις σημαίες, τα λάβαρα και τα πανώ τους, σκεπάζοντας κατάστρωμα και πεζοδρόμια, δέκα χιλιάδες αγόρια και κορίτσια, ο ανθός του τόπου, η ελπίδα του αύριο.
Χιλιάδες στόματα ζητούσαν με μια φωνή «Εξω οι δούλοι της Αυλής. Κάτω οι προδότες. Δημοκρατία». Άξαφνα η λαοθάλασσα έπιασε να βαδίζει αργά, πυκνή και τρικυμισμένη για την οδό Κοραή ή ν’ ανεβαίνει την Πανεπιστημίου προς την πλατεία Συντάγματος.
Ένα κορίτσι φώναξε: «Στη Σταδίου ρίχνουν αέρια, τα τέρατα!». Κι άρχισε ο πανικός. Την ίδια στιγμή, από πολλές μεριές, μεγάλες ομάδες αστυνομικών ρίχνονταν πάνω στα πλήθη που σκορπούσαν, και τυφλά μανιασμένα κατέβαζαν πάνω στα κεφάλια τους τα κλομπ. Όποιος έπεφτε χάμω δεν εύρισκε λύπηση. Τον κλωτσούσαν, τον ποδοπατούσαν μες τους καπνούς των δακρυγόνων.
«Τούμπα δολοφόνε, Μητσοτάκη Αλ Καπόνε»
«Η Αθήνα καίεται, κατάρα στους προδότες»
Σα μακρινός απόηχος έφταναν οι κραυγές των σπουδαστών, πότε από την Ομόνοια, πότε από την Ακαδημίας, πότε από το Σύνταγμα. Είχαμε πράγματι σκοτωμένους; Γιατί αυτή η βάρβαρη επίθεση, αφού η συγκέντρωση διαλυόταν ειρηνικά; Ήταν η αντεκδίκηση της Δεξιάς στη θριαμβευτική κάθοδο του Παπανδρέου προχτές;
Τίποτε, είχαμε ξαναμπεί στον αστερισμό του παρακράτους και της τρομοκρατίας, το ίδιο που πριν δύο χρόνια δολοφόνησε τον Λαμπράκη. Πάνω από τη χαμένη άνοιξη μετεωριζόταν τώρα ο γύπας του πραξικοπήματος έτοιμος να ριχτεί και να σπαράξει τον τόπο.
«…Εκείνο το βράδυ μου τηλεφώνησε πως θα αργούσε. Ασυναίσθητα προέτρεψα τ’ αδέρφια του να φάνε και να ξαπλώσουν. Όμως εκείνα τον περίμεναν. Περιμένοντάς τον, λαγοκοιμήθηκα. Ξάφνου το κουδούνι χτύπησε δαιμονισμένα. Ήταν από την χωροφυλακή. Τι να ήθελαν τέτοια ώρα Παναγιά μου; Ρωτούσαν για το Σωτήρη.
– Μέσα είναι, κοιμάται και τρέχω αλαφιασμένη προς το δωμάτιό του. Η θέα του άδειου κρεβατιού μου πάγωσε την καρδιά. Κάτι κακό συμβαίνει.
– Μην πανικοβάλλεστε. Τον έχουν λίγο χτυπημένο σε νοσοκομείο. Να μην διανοείστε ότι θα κάνετε ρούπι από εδώ.
– Μου πήρατε το παιδί και μας κρατάτε και κρατούμενους άθλιοι.
– Πάρτε το όπως θέλετε. Από εδώ δε θα το κουνήσετε.
Σαν αγρίμι στο κλουβί, πληγωμένη από το «να μην μπορώ να δω τ’ αγόρι μου». Η ώρα προχώρησε. Αυτή τη φορά άνθρωποι της ΕΔΑ πέρασαν το κατώφλι του ανήσυχου σπιτιού. Έκαναν πως δε γνώριζαν, όμως το κακό το μήνυσαν στον άνδρα μου. Εγώ αγνοούσα τα πάντα.
Σε λίγο η Αστυνομία μας οδηγεί στην Ασφάλεια. Τέτοια εντολή είχαν. Τίποτα παραπάνω. Μα πως να ησυχάσω στο τζιπ; Να σου στερούν το ακριβοπαίδι σου, να μην ξέρεις που βρίσκεται το σπλάχνο σου, πως να είναι, χτυπημένος, μονάχος;
– Που μας πάτε επιτέλους; Δεν φτάνει που μας πήρατε το παιδί, μας θέλετε και κρατούμενους;
Στο τμήμα, μας φέρανε γλυκό. Ακούς γλυκό καταΐφι στις 04:00 τα μεσάνυχτα. Εγώ δε θέλω γλυκό, τους λέω, τρίψτε το στα μούτρα σας, εγώ θέλω το γιο μου. Αρπάζω όποιον βρίσκω μπροστά μου και λέω: βρε παλιόσκυλα, σκοτώνετε τα παιδιά του λαού με πενταροδεκάρες. Μάνα δε σας γέννησε κι εσάς, μάνα δεν κλαίει για σας;
Την ίδια ώρα στο γραφείο του Καραμπέτσου (αρχηγός Αστυνομίας) πιέζουν τον άντρα μου να υπογράψει ότι ήταν ατύχημα.
Και υπογράφει…

Φόνος εκ προ μελέτης
– Είμαστε πρόθυμοι να διαθέσουμε τα έξοδα της κηδείας.
– Παιδί μου, λεβέντη μου, αηδόνι και λιοντάρι. Κακούργοι, καταραμένοι να’ στε..»
– Σκότωσαν το Σωτήρη.
– Τον πήγαν στο Νεκροτομείο. Οι μπάτσοι έχουν ζώσει την περιοχή και δεν αφήνουν κανένα να πλησιάσει.
«…Κάποιος, ευλογημένος να’ ναι, κρυφά μου μηνύει να τρέξουμε στην Κοκκινιά. Σκοπεύουν να τον θάψουν μόλις βγει ο ήλιος. Τρέχουμε. Ένα μικρό γεροντάκι, παπάς, μας πλησιάζει. Μας δείχνει τον τάφο που πριν λίγο επιχείρησαν να θάψουν το Σωτήρη μου.
– Χριστιανική κηδεία στις 01:00 τα μεσάνυχτα. Δεν έχετε επιτέλους ούτε ιερό ούτε όσιο; Πριν βγει ο ήλιος μου ζητάτε  λειτουργία; Ούτε οι Γερμανοί δεν το αποτόλμησαν. Αντίχριστοι.» Είχε αντιδράσει καθοριστικά ο παπάς…
– Το πτώμα του Σωτήρη εξαφανίστηκε από το Νεκροτομείο. Απαγωγή νεκρού, για φαντάσου !
Ο Μίκης όμως μαζί με Μπριλλάκη, Νεφελούδη, Ηλιόπουλο, κινούνται δραστήρια για να σταματήσουν την ταφή και να γίνει νεκροψία με την παρουσία γιατρών της οικογένειας. Διότι λένε υπάρχουν πληροφορίες πως ο Σωτήρης στραγγαλίστηκε. Όλοι στο Νεκροταφείο της Κοκκινιάς.
«…Καψάσκης προς Τούμπα: Κύριε υπουργέ, παραιτούμαι, είμαι εγκλωβισμένος από δικηγόρους. Ο Ηλιόπουλος παίρνει βίαια το ακουστικό.
– Θέλουμε το νεκρό μας στο σπίτι.
– Και που θα τον θάψετε;
– Στον κήπο μου δολοφόνοι, αρκεί να μας τον δώσετε. Να τον χαρώ για τελευταία φορά. Έστω και σιωπηλό.
– Τ’ ακούς Τούμπα; λέει η Μάνα. Φοβάστε το Σωτήρη μου ακόμα και νεκρό;
– Πάρτε τον λοιπόν αλλά να ξέρετε κ. Ηλιόπουλε ότι αναλαμβάνετε ευθύνες για οτιδήποτε κι αν συμβεί. (απόκριση Τούμπα)
– Εγώ δεν υπογράφω συναλλαγματικές. Ο λαός κλαίει το νεκρό του. Εσείς να προσέχετε πως πορεύεστε…»
Μέσα από τις πικροδάφνες μια καθαρή φωνή, γεμάτη οργή και σπαραγμό, έπιασε το μοιρολόι.

Αχ και δεν τους έδωνες μιλιά,
τι δεν εμπόρας καψερό,
είχες τη σφαίρα στο λαιμό,
κι αδέρφι, ω αδέρφι, αδέρφι.
Ο Σωτήρης ζει. Κάτω οι δολοφόνοι. Ένα ένα τέσσερα.

Λίγο πριν από τις δύο το πτώμα του Πέτρουλα μπήκε στο Νεκροτομείο. Στο μεταξύ είχαν φτάσει κι οι δικοί του. Όταν η μάνα του αντίκρισε τους αστυνομικούς ξέσπασε σε λυγμούς.
-Καθάρματα. Τι σας έκανε το παιδί μου και το σκοτώσατε; Πέστε μου, δολοφόνοι. Γιατί σκοτώσατε το Σωτήρη μου;
Ψηφίσματα, διαμαρτυρίες, τηλεγραφήματα. Η Ελλάδα σειέται απ’ άκρη σ’ άκρη. Οι επαρχίες δεν πάνε πίσω από την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη. Δημοτικά Συμβούλια, οργανώσεις, σύλλογοι, συνδικάτα, ενώσεις, οι πάντες.
Η γενική επιφυλακή της Αστυνομίας συνεχίζεται. Πότε θα γίνει η κηδεία κι από που.
Η σκιά του καπνοκοπτήριου πλάκωνε το χαροκαμένο σπίτι, σου καταπλάκωνε και την ψυχή. Το άχαρο κτίριο, με τα σπασμένα τζαμοπαράθυρα θα μπορούσε να είναι το σύμβολο της εγκατάλειψης και της μιζέριας αυτής της φτωχογειτονιάς.
Είχαν τοποθετήσει χάμω το λείψανο μέσα σε φέρετρο με κρυστάλλινες πλευρές ένα ξανθό παλικάρι ψηλό, ένα μέτρο και ογδόντα, είκοσι τριών χρονών λεβέντης πάνω στην καλύτερη ώρα του. Από πάνω του, ορθοί με σφιγμένα δόντια, ο πατέρας, ο αδερφός και δυο άλλοι συγγενείς ή χωριανοί.
Ο χώρος γύρω από το σπίτι γέμιζε νεολαίους, που είχαν πει το τελευταίο χαίρε, μα δεν έφευγαν. Περίμεναν εκεί, και όλη τους η στάση έδειχνε πως θα έδιναν μάχη και θα γινόταν σκοτωμός, αν η αστυνομία επιχειρούσε κι άλλη απαγωγή.
Μέσα στο πλήθος μπορούσες να διακρίνεις πολλούς μυστικούς με πολιτικά. Τους αναγνώριζες από το ύφος, το άγαρμπο κόψιμο της φορεσιάς και πιο πολύ από τα μαύρα μυτερά σκαρπίνια τους.
Κάποιος έριξε την ιδέα να καθίσουμε χάμω σταυροπόδι. Σε λίγο δεν έβλεπες ως ψηλά τον ανήφορο παρά μόνο τους μυστικούς όρθιους. Ήταν κωμικοί στην αμηχανία τους, κοιτάζονταν, πολλοί κάθισαν κι άλλοι έκαναν πως φεύγουν πίσω από το καπνοκοπτήριο.
Κάποιος έπιασε να τραγουδάει από τον Επιτάφιο. Είχε ζεστή σωστά βαλμένη φωνή:

Μέρα Μαγιού μου μίσεψες,
μέρα Μαγιού σε χάνω
άνοιξη, γιε, που
αγάπαγες…

Τριακόσια στόματα πήραν χαμηλόφωνα το σκοπό, που υψώθηκε πάνω από τα κεφάλια μας και πέρα από τη φτωχογειτονιά. Τα νιάτα θρηνούσαν τον λεβέντη τους και τη χαμένη άνοιξη, με λόγια που σε σφάζανε.

…και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου
το φως της οικουμένης.

Η Ματθίλδη έβαλε το χέρι της μέσα στη φούχτα μου. Σουρούπωνε. Ο αέρας μύριζε δυνατά γαρίφαλα και νάρκισσους. Κοίταξα γύρω μου κι είδα πολλά ζευγάρια να κάνουν τη χειρονομία της Ματθίλδης.
Άνοιξη, άνοιξη της νιότης και του κόσμου, μαχαιρωμένη άνοιξη, ως πότε πιά;
Το πλήθος συνέχιζε να φτάνει, καθένας έβρισκε λίγο χώρο και καθόταν αθόρυβα. Ο κύκλος απλωνόταν. Όταν είπαν το στίχο:
και τώρα εσβήστης κ’ έσβησε το φέγγος κ’ η φωτιά μας
ακούστηκε ένας πλατύς αναστεναγμός κι έγινε σιωπή.
Κι ο κόσμος να έρχεται, να μη σταματάει. Χιλιάδες φωνές είχαν πάρει τον Επιτάφιο και χαμηλά – χαμηλά τον τραγουδούσαν. Άκουες λυγμούς κοριτσιών, έβλεπες γέρους να κλαίνε μέσα στο μαντήλι τους.
Σα να πέρασε τις χιλιάδες που ξαγρυπνούσαν ένα κύμα καινούριου σφρίγους. Τα κορμιά στυλώνονταν: «Νικήσαμε!». «Σιγά, σεβαστείτε το νεκρό!». «Ο Σωτήρης νίκησε, ο Σωτήρης ζει!».
Η Μαλτθίδη μου πίεζε την παλάμη πάνω στην καρδιά της: «Μπράβο του! Κι αυτή τη μάχη την κέρδισε, ακόμη και νεκρός!».
Κι όταν μπήκε για καλά το πρωινό κι ο ήλιος έπιασε να καίει, ο Σωτήρης ετοιμάστηκε για την τελευταία του κατοικία.
Εικοσιπέντε χιλιάδες συγκεντρωμένοι από νωρίς στον Κολωνό, ξέσπασαν σε ένα πανδαιμόνιο από ζητωκραυγές, χειροκροτήματα, ιαχές και κατάρες, όταν φάνηκε στο κατώφλι το λείψανο.
– Ο Σωτήρης ζει !
Ένα δάσος από χέρια πασχίζει ν’ αγγίξει για τελευταία φορά το φέρετρο.
Επιτέλους σχηματίζεται η πομπή.
Προπορεύεται η σημαία του 114, το Κεντρικό Συμβούλιο των Λαμπράκηδων με το Μίκη Θεοδωράκη επικεφαλής, αντιπροσωπείες της νεολαίας, πολιτικοί. Πίσω από το νεκρό οι συγγενείς του κι ύστερα η Αθήνα ολόκληρη.

Σωτήρη Πέτρουλα αηδόνι και
λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά.
Σωτήρη Πέτρουλα
σε πήρε ο Λαμπράκης,
σε πήρε η Λευτεριά.

Η πομπή περνάει από την οδό Λένορμαν, από την πλατεία Μεταξουργείου, τη λεωφόρο Αχιλλέως, την Αγίου Κωνσταντίνου:

Σωτήρη Πέτρουλα
οδήγα το Λαό σου,
οδήγα μας μπροστά.
Η τελευταία διαδήλωση του Σωτήρη:
Μάρτυρες, ήρωες οδηγούνε
τα γαλάζια μάτια σου
μας καλούνε.

Κι όταν είδα τον πατέρα του ήρωα, που τον είχαν σηκώσει στα χέρια οι φίλοι του παιδιού του, τον άκουσα να λέει:
«Αδέρφια του παιδιού μου… Ο Σωτήρης ζει… Αγωνισθείτε για το ξερίζωμα του φασισμού… Ο Σωτήρης μου γι’ αυτό θυσιάστηκε… Δεν θέλω να κλαίτε… Εμπρός στον αγώνα για τη Δημοκρατία…»
Κι έτσι με συνεπήρε και μένα το παραλήρημα του κόσμου και πίστεψα μαζί με τον πατέρα του, και πίστεψα μαζί με τον κόσμο, πως ο Σωτήρης δεν πέθανε.
Κι όταν στην οδό Σταδίου, στο σημείο, που όπως θα πει σε λίγο ο Μίκης, οι εχθροί επισήμαναν, απομόνωσαν και σκότωσαν το γελαστό παιδί, τα πλήθη αυθόρμητα παραμέριζαν, αφήνοντας στην άσφαλτο και το πεζοδρόμιο ένα κενό…Τι κενό; Ένα λοφίσκο από κόκκινα γαρίφαλα και τριαντάφυλλα, που ψήλωνε από στιγμή σε στιγμή:
… τα γαλάζια μάτια σου
μας καλούνε.
Κι αντηλαλήσαν τα συνθήματα:
– Ενότητα.
– Ο στρατός με τον λαό.
ΚΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΘΕΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΑΦΝΗ. ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΑΝΕΙΣ ΠΕΘΑΙΝΕΙ.

Μικρά και μεγάλα γεγονότα της 24ης Ιουλίου 1965 από τις εφημερίδες της εποχή

Το καλοκαίρι που συγκλόνισε την Ελλάδα.
Ο Γεώργιος Παπανδρέου ζητεί εκλογές και η Αθήνα πενθεί τον Σωτήρη Πέτρουλα.
Από το βασιλικό πραξικόπημα και την αποστασία ως τη δικτατορία των συνταγματαρχών

 * Ανακτορικές παρακλήσεις – Υπό τον τίτλο «Εκλιπαρούν τον Βασιλέα», «Το Βήμα» της 24ης Ιουλίου 1965 περιγράφει τις εναγώνιες προσπάθειες που καταβάλλει η ψευδοκυβέρνηση Νόβα για να φθάσει στη Βουλή, αποτρέποντας την ανατροπή της πριν από τη σύγκληση του Σώματος. Παρά το γεγονός ότι περισσότεροι από 170 βουλευτές (144 μόνο από την Ενωση Κέντρου) έχουν δηλώσει ότι προτίθενται να καταψηφίσουν τη νέα «κυβέρνηση», οι παρακλήσεις προς τον βασιλιά στοχεύουν στην ανάσχεση οποιασδήποτε πρωτοβουλίας προς αναζήτηση λύσης, προτού η ίδια εμφανισθεί στο Κοινοβούλιο. Το πολιτικό ρεπορτάζ εκτιμά ότι η αυλική κυβέρνηση παραπλάνησε τον βασιλιά διαβεβαιώνοντάς τον ότι διαθέτει υπέρ αυτής περισσότερους από εκατό βουλευτές της Ενωσης Κέντρου και επιχειρεί καταφανώς να τον εκθέσει, ταυτίζοντας τον με τη δική της τύχη.
 «Φυσική λύση οι εκλογές» – Ο Γεώργιος Παπανδρέου σε συνέντευξή του προς τους ξένους ανταποκριτές χαρακτηρίζει πολιτική και ουδόλως προσωπική τη διαφωνία του με τον βασιλιά, προβλέποντας πλήρη εξομάλυνση των σχέσεών τους μόλις αποκατασταθεί η συνταγματική τάξη. Ο ίδιος θεωρεί δε τις εκλογές ως φυσική λύση στο αδιέξοδο που τυχόν δημιουργηθεί μετά την καταψήφιση της κυβέρνησης Νόβα ενώ διασκεδάζει τις κατηγορίες περί διευκόλυνσης του κομμουνισμού, υπενθυμίζοντας ότι ανέκαθεν υπήρξε σφοδρός πολέμιός του.
 «Ανθ’ ημών Γουλιμής» – Το πολιτικό σκίτσο της ημέρας, του Κώστα Μητρόπουλου, προσωποποιεί την περίφημη φράση του Χαρίλαου Τρικούπη «Ανθ’ ημών Γουλιμής», παρουσιάζοντας τον «Γέρο» να δείχνει έναν δυσανάλογα μικρό το δέμας Νόβα στη φαρδιά καρέκλα της Εξουσίας.

H γνώμη των ξένων

Στις διεθνείς ειδήσεις περίοπτη θέση κατέχει ο τίτλος του «Μοντ» γα αγώνα δρόμου των ανακτόρων να εξασφαλίσουν εκλογές χωρίς τη χροιά δημοψηφίσματος. Κίνδυνο στρατοκρατίας διαβλέπει ο «Γκάρντιαν» ενώ η ιταλική «Λα Στάμπα» θέτει το δίλημμα: εκλογές ή δικτατορία. Ο συντηρητικός «Φιγκαρό» παρουσιάζει ως μαθητευόμενο μάγο τον αρχηγό της Ενωσης Κέντρου, υπαινισσόμενη ότι το όνομά του γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από την Ακρα Αριστερά.

Οι τουρίστες απέχουν

Οι πρώτες ακυρώσεις κρουαζιερών που φθάνουν στα ναυτικά γραφεία του Πειραιά από άγγλους και γάλλους επίδοξους τουρίστες αποδίδονται στην έκρυθμη πολιτική κατάσταση των ημερών. Στο κύριο άρθρο του ο Παύλος Παλαιολόγος δεν διστάζει να αντιδιαστείλει τις διαφημιστικές προκλήσεις για τον ελληνικό παράδεισο του καλοκαιριού με την οδυνηρή πολιτική πραγματικότητα, όπως αποτυπώνεται μέσα από τους τίτλους των εφημερίδων.

Σωτήρης Πέτρουλας – Ήθελαν μια κηδεία «στη ζούλα», ανώδυνη για το καθεστώς, τους χαλάσαμε όμως τα σχέδια

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΝΙΑΣ

Ο Γιάννης Μπανιάς, γραμματέας τότε, της Σπουδάζουσας της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη θυμάται τις στιγμές της διαδήλωσης, τον Σωτήρη Πέτρουλα, την προσπάθεια του καθεστώτος να τον κηδέψει κρυφά, την αντίδραση του κινήματος.

Το βράδυ της 21 Ιουλίου πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη φοιτητική εκδήλωση, μια μεγάλη διαδήλωση. Χιλιάδες άνθρωποι, χιλιάδες φοιτητές ξεκινήσαμε από τα Προπύλαια, κατεβήκαμε την Πανεπιστημίου, Χαυτεία και ανεβήκαμε τη Σταδίου. Στην Κλαυθμώνος σταματήσαμε γιατί μπροστά μας σε μικρή απόσταση, μετά την Εδουάρδου Λω, ήταν παρατεταγμένες οι αύρες, τα ΜΑΤ της εποχής και μπροστά οι αστυνομικοί διευθυντές και οι εισαγγελείς. Ήταν μια τεράστια αστυνομική δύναμη. Είχε μαυρίσει η Σταδίου, μέχρι εκεί που έφτανε το μάτι σου αντίκριζες αστυνομικούς και αύρες. Σταματήσαμε. Μπροστά είμαστε στελέχη και της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, φυσικά και ο Σωτήρης. Ξεκίνησαν οι συνηθισμένες σε αυτές τις περιπτώσεις διαπραγματεύσεις. Εμείς τους είπαμε ότι θέλουμε να προχωρήσουμε προς τη Βουλή. Μας απάντησαν αρνητικά.

Ξαφνικά και ενώ συζητάγαμε, παραμερίζουν οι επικεφαλής και έρχονται καταπάνω μας οι αύρες με τα δακρυγόνα και τα χημικά της εποχής εκείνης που τα χρησιμοποιούσαν για να καταστέλλουν τις διαδηλώσεις. Το ίδιο έκαναν και τα ΜΑΤ με τα γκλομπς. Ήταν μια γενική επίθεση από όλες τις πλευρές, μια απρόκλητη δολοφονική επίθεση. Και νομίζω ότι ήταν προσχεδιασμένη. Υπήρξε πανικός. Μας είχαν περικυκλώσει από παντού, μας εγκλώβισαν, δεν είχαμε από πουθενά διέξοδο. Μας τσαλαπάτησαν, μας χτύπησαν, γέμισαν την ατμόσφαιρα χημικά. Η αναπνοή είχε κοπεί. Εκεί, επί της Σταδίου, έπεσε ο Σωτήρης Πέτρουλας. Είχε εισπνεύσει τα αέρια από τα δακρυγόνα. Φαίνεται ότι είχε χτυπηθεί και από τα γκλομπς. Και λέμε φαίνεται, γιατί από την καθοδηγημένη από την κυβέρνηση ιατροδικαστική έκθεση δεν είχαμε ακριβή γνωμάτευση και γι’ αυτό δεν έγινε δυνατή η ολοκλήρωση της δίωξης των υπευθύνων. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι αργότερα ήρθε η δικτατορία, η οποία φυσικά κουκούλωσε την υπόθεση.

Ένα τμήμα της διαδήλωσης απωθήθηκε προς τη γωνία της Σταδίου με την Εδουάρδου Λω, πάνω σε μια βιτρίνα. Πέφτουμε πάνω στο κρύσταλλο πάρα πολλοί. Σπάει. Τραυματιζόμαστε, ευτυχώς όχι σοβαρά αν και θα μπορούσε το σπασμένο κρύσταλλο να μας σκοτώσει. Έχουμε πέσει ο ένας πάνω στον άλλον Ένας σωρός από ανθρώπους. Βγάζουμε τα παπούτσια μας και έρποντας προσπαθούμε να φύγουμε. Γι’ αυτό, και μένει εκεί ένας τεράστιος σωρός από παπούτσια…

Στο μεταξύ, έχουμε δει τον Πέτρουλα πεσμένο στο δρόμο. Ο Σωτήρης είναι νεκρός. Πάμε στο νεκροτομείο, εγώ, ο Μάκης ο Παπούλιας, ο Μίκης ο Θεοδωράκης, ίσως και κάποιοι άλλοι. Τον ζητάμε. Στην αρχή ο φύλακας, φανερά αμήχανος θα έλεγα και τρομοκρατημένος, μας λεει ότι δεν υπάρχει. Τον πιέζουμε να μας πει. Έχουμε καταλάβει ότι έχει περάσει από εκεί και η Ασφάλεια. Τελικά μας αποκαλύπτει την αλήθεια και μας λέει να σπεύσουμε στο Τρίτο Νεκροταφείο γιατί σκοπεύουν να τον θάψουν εν κρυπτώ! Ήθελαν μια κηδεία ήσυχη, ανώδυνη για το καθεστώς, ελεγχόμενη από τους ίδιους. Είχαν, μάλιστα, αρνηθεί να παραδώσουν στην οικογένειά του τον Σωτήρη. Αυτό δεν μπορούσε να περάσει έτσι. Φύγαμε για το Νεκροταφείο. Ειδοποιήσαμε την ΕΔΑ, τη Νεολαία, τις τοπικές οργανώσεις. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο έγινε μια μεγάλη κινητοποίηση. Από όλες τις γειτονιές ήρθε κόσμος. Το κυρίαρχο σύνθημα ήταν «Τούμπα δολοφόνε, Τούμπα δολοφόνε», ήταν ο υπεύθυνος υπουργός. Τους είχαμε χαλάσει τα σχέδια!

Το βράδυ, το σπίτι του Σωτήρη είχε μετατραπεί σε τόπο προσκυνήματος. Όλοι ήθελαν να τιμήσουν τη μνήμη του. Η κηδεία του, στις 23 Ιουλίου, η οποία ξεκίνησε από τη Μητρόπολη μετατράπηκε σε μια μεγάλη διαδήλωση.

ΑΥΓΗ – Σωτήρης Πέτρουλας, «αηδόνι και λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά»

Συντάκτης : Στρ. Μπ. Ημ/νία καταχώρησης : 23/07/2005 10:00:28

Η πλατεία, έξω από την Παλιά Βουλή, ήταν και πάλι γεμάτη, την Πέμπτη το βράδυ. Γεμάτη από κόσμο, όλων των γενιών της αριστεράς, που είχε έρθει, σαράντα χρόνια μετά, στον ίδιο τόπο, για να τιμήσει τη μνήμη του Σωτήρη Πέτρουλα. Αλλά και γεμάτη από συγκίνηση, με τις μνήμες της βραδιάς εκείνης να πλημμυρίζουν την ατμόσφαιρα. Στο βάθος της πλατείας, σε ένα φωτεινό πανώ, η μορφή του αγωνιστή. Και λίγοι στίχοι, ακούγονταν, ξανά και ξανά, από τα μεγάφωνα, στοιχειώνοντας τις μνήμες: «Σωτήρη Πέτρουλα, Σωτήρη Πέτρουλα, σε πήρε ο Λαμπράκης, σε πήρε η Λευτεριά. Αηδόνι και λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά…» . Με το τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη, άσμα ηρωικό και πένθιμο και ταυτόχρονα προσκλητήριο αγωνιστικό, ξεκίνησε η εκδήλωση μνήμης. Και οι στίχοι αυτοί, με την αυστηρότητα, τον λυρισμό και τη δύναμη τους εξέφρασαν όλο το κλίμα της βραδιάς. Με το ίδιο τραγούδι έκλεισε η εκδήλωση, καθώς οι φίλοι και οι συναγωνιστές του Σωτήρη Πέτρουλα, κάνοντας έναν κύκλο, τραγούδησαν το τραγούδι του, ύστατο χαιρετισμό στο γελαστό παιδί των εικοσιτριών χρονών.

Ο Μάκης Παπούλιας και ο Θανάσης Καλαφάτης, εκ μέρους των οργανωτών, της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ) και των Φίλων του Σωτήρη Πέτρουλα, απηύθηναν χαιρετισμούς. Ο πρώτος εξηγώντας πώς ο Πέτρουλας, «στα αριστερά της αριστεράς» αποτελεί σήμερα παράδειγμα ήθους για όλο τον ελληνικό λαό, ενώ ο δεύτερος υπογραμμίζοντας ότι στο πρόσωπό του τιμώνται οι αγώνες της εποχής. Ο Μίκης Θεοδωράκης, στο μήνυμά του που διαβάστηκε, καθώς ο ίδιος έπρεπε να είναι στο Ηρώδειο, εξέφρασε την ικανοποίησή του επειδή τώρα ο Πέτρουλας «παίρνει και επίσημα τη θέση του, πλάι στους ήρωες του Γένους, για να να θυμίζει στις νεότερες γενιές, τον δρόμο τον μοναδικό, τον δρόμο του χρέους». Κι αφού η Τασία Κατιρτζόγλου διάβασε το βιογραφικό του Πέτρουλα, ο Μπάμπης Λυκούδης θυμήθηκε τον γαλήνιο χαρακτήρα του φίλου του, τους οραματισμούς του, οραματισμούς που σφράγισαν την εποχή. Η φόρα ήταν μεγάλη, κι ας ήταν το πήδημα μικρό, είπε, κι αυτοί οι οραματισμοί μας κρατάνε ακόμα όρθιους. Ο Γιάννης Μπανιάς, αναφερόμενος στις απόψεις του Πέτρουλα που δικαιώθηκαν, μίλησε για τις ομοιότητες των αγώνων της εποχής με τους σημερινούς αγώνες. Στο ερώτημα τι θα κάνουμε τη βαριά κληρονομιά του, η απάντηση είναι μία, υπογράμμισε: Θα την κάνουμε πηγή πολιτική έμπνευσης και φρονηματισμού.

Στη συμβολή των οδών Εδουάρδου Λω και Σταδίου, με τα αποκαλυπτήρια της προτομής, η συγκίνηση κορυφώθηκε. Ο πρόεδρος της ΕΜΙΑΝ και προδικτατορικός πρόεδρος της ΕΦΕΕ, Γιάννης Γιαννουλόπουλος, απευθυνόμενος στον Σωτήρη Πέτρουλα είπε πως οι αγώνες της εποχής δεν πήγαν χαμένοι, καθώς σχετίζονται άμεσα με το υψηλό ηθικό κύρος της αριστεράς στην κοινωνία μας. Ο Γιώργος Γιανουλάτος απήγγειλε λίγους στίχους που εμπνεύστηκε βλέποντας το άγαλμα, και μνημόνευσε τον άλλο νεκρό της νεολαίας, τον Στέφανο Βελδεμίρη. Ο Άρης Αλεξόπουλος, μιλώντας για όλους αυτούς που τα μαλλιά τους άσπρισαν αλλά οι ψυχές τους έμειναν αδούλωτες θυμήθηκε τα γεγονότα, που κορυφώθηκαν στην πάνδημη κηδεία. Και ο γλύπτης Γιώργος Χουλιαράς, που φιλοτέχνησε την προτομή, περιορίστηκε να πει σεμνά πως όσα είχε να πει τα εξέφρασε με το έργο του.

Ήταν μια ξεχωριστή βραδιά. Με τη μνήμη και τη συγκίνηση να κυριαρχούν. Με έντονη τη θλίψη για τη χαμένη άνοιξη, του ηρωικού παλικαριού και μιας ολόκληρης γενιάς, αλλά και τη θέληση για τη συνέχιση του αγώνα του καλού, για τη Δημοκρατία, την Ελευθερία και την Κοινωνική Δικαιοσύνη.

Η ΑΥΓΗ 40 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ – επιμέλεια: Στρατής Χ. ΜΠΟΥΡΝΑΖΟΣ

Σωτήρης Πέτρουλας (Πέμπτη 22 Ιουλίου 1965)

Μια κατάρα σηκώνεται απ’’ άκρη σ’ άκρη στην Ελλάδα

Κάτω η κυβέρνηση του αίματος

Οι αυλόδουλοι σκότωσαν χθες ένα φοιτητή (Σ. Πέτρουλας) [τίτλος]

Κατάρα στους δολοφόνους! Να γκρεμιστούν αμέσως οι αυλικοί συνωμότες! Είναι η φωνή που διαπερνά από χθες απ’ άκρη σ’ άκρη τη χώρα. Η ξενόδουλη κυβέρνηση της αυλικής συνωμοσίας έβαψε τα βρώμικα χέρια της με τα άλικο αίμα της φλογερής νεολαίας της Αθήνας.

Ένας νεκρός, ένας νέος δολοφονημένος με δική της διαταγή προσφέρθηκε χθες από τους αυλόδουλους στα αφεντικά που τους διόρισαν, ως δείγμα απόλυτης αφοσίωσης και » ικανότητας» πιστής εφαρμογής των σατανικών αντιλαϊκών σχεδίων της αυλικής χούντας. […]

Ο σατανικός εγκέφαλος της αυλικής παρέας που παριστάνει την κυβέρνηση, Κ. Μητσοτάκης, είναι ο κύριος υπεύθυνος για το αίμα που χύθηκε γιατί τις πρώτες βραδυνές ώρες και πριν δοθεί το σύνθημα της επίθεσης των αστυνομικών, περιέτρεχε τις αστυνομικές φάλαγγες, που ενέδρευαν στις παρόδους, προφανώς για να ελέγξει την » ετοιμότητά» τους.

Οι αστυνομικές δυνάμεις είχαν κυριολεκτικά στήσει ενέδρα στους ειρηνικούς διαδηλωτές. Χωρίς προειδοποίηση για διάλυση, χωρίς τη χρησιμοποίηση των συνήθων αστυνομικών μέσων, άρχισαν να πέφτουν βροχή οι δακρυγόνες βόμβες και ακολούθησαν οι άγριες επιθέσεις των αστυνομικών ομάδων. Οι συγκρούσεις γενικεύονται και οι αστυνομικές επιθέσεις επεκτείνονται αδιακρίτως εναντίον όλων των πολιτών που βρίσκονται στο δρόμο τους. Απόφαση των αυλόδουλων ήταν να χύσουν αίμα. Αυτή ήταν η εντολή που τους εδόθη άνωθεν. Το παλλαϊκό, το πανελλήνιο ξεσήκωμα υπέρ της συνταγματικής ομαλότητας πίστεψαν ότι θα το πνίξουν με την αιματηρή βία. Αλλά εδώ πέφτουν έξω. Η Αθήνα, η Ελλάδα ολόκληρη, και αύριο και μεθαύριο και κάθε μέρα θα συγκλονίζεται, όπως συγκλονίσθηκε και χθες στην πρωτεύουσα και στη Θεσσαλονίκη, από την οργή του λαού, από την κατάρα της νεολαίας κατά των αυλόδουλων δολοφόνων και του αυλικού πραξικοπήματος. Αυτός ο λαός, ο λαός μας είναι υπέροχος! Η νεολαία του αδάμαστη. Γι’ αυτό οι συνωμότες θα συντριβούν.

(Παρασκευή 23 Ιουλίου 1965)

Κανένας στο σπίτι του, στο εργοστάσιο, στο γραφείο, στο μαγαζί. Όλοι σήμερα στις 11 στη Μητρόπολη. Κηδεύει σήμερα η Ελλάδα το νεκρό παλληκάρι της Δημοκρατίας: Το Σωτήρη Πέτρουλα, το ωραίο παιδί των 25 χρονών, που έπεσε δολοφονημένο, στην καρδιά της Αθήνας από τους πραιτωριανούς της Αυλής. Πρόσφερε ό,τι πολυτιμότερο είχε, τα φλογερά νιάτα του και τη ζωή του που βρισκόταν στην άνοιξή της, υπερασπιζόμενος το ιερό δικαίωμα του λαού να αποφασίζει αυτός και όχι το Παλάτι, για τις τύχες του τόπου. Έδωσε το άλικο νεανικό αίμα του υπερασπίζοντας τη Δημοκρατία, που απειλείται, στον τόπο που γεννήθηκε και δοξάσθηκε, να στραγγαλισθεί από τους ξενόφερτους βρυκολακιασμένους θεσμούς της » ελέω Θεού» μοναρχίας.

Θα συντροφέψουμε, σήμερα, στις 11 π.μ., με σφιγμένη καρδιά και βουρκωμένα μάτια, το φέρετρο του σκοτωμένου παλληκαριού. Όλη η Αθήνα. Όλη η Ελλάδα. Δεν είναι να μείνει κανείς στο σπίτι του και στη δουλειά του σήμερα, την ώρα της κηδείας του αγαπημένου νεκρού. […]

Σήμερα στις 11 θα είναι η ώρα που ολόκληρη η Ελλάδα θα κλίνει το γόνυ μπροστά στη σορό του Σωτήρη Πέτρουλα και θα ορκίζεται τον όρκο τον ιερό: » Δεν θα περάσει ο φασισμός. Η Δημοκρατία θα ζήσει και θα προχωρήσει» . […]

Ένα αληθινά ωραίο, αληθινά απλό, αληθινά γενναίο παλληκάρι, 25 χρονών, νεκρό, τυλιγμένο με τη σημαία του » 1-1-4″ . Γύρω από το φέρετρό του πραγματοποιείται σήμερα η συσπείρωση όλων των υπερήφανων και ελευθέρων Ελλήνων. Πραγματοποιείται η πανεθνική αγωνιστική ενότητα.

(Σάββατο 24 Ιουλίου 1965)

Ανάσταση δημοκρατίας η κηδεία του Πέτρουλα

Μέσα από ιαχές, κάτω από σημαίες, περνώντας από δρόμους κατάσπαρτους με λουλούδια, ο Σωτήρης Πέτρουλας, πραγματοποίησε την τελευταία του διαδήλωση. Ο ελληνικός λαός τον αποθέωσε. Παίρνοντάς τον στοργικά στους ώμους τον τοποθέτησε στο πάνθεο των ηρώων του έθνους. Την ίδια στιγμή έθαψε βαθιά στη λάσπη της ιστορίας τούς αυλόδουλους δολοφόνους.

Ε κ δ ί κ η σ η – Τ ο ύ μ π α Δ ο λ ο φ ό ν ε – Μ η τ σ ο τ ά κ η Α λ Κ α π ό ν ε, ήταν οι μυριόστομες κραυγές, ήταν η φωνή που έβγαινε από τα στήθια της Ελλάδας, ήταν το βουητό ενός λαϊκού σεισμού που όμοιόν του η Αθήνα μόνο στην κηδεία του Λαμπράκη είχε ζήσει.

Στη Μητρόπολη μεταξύ των πρώτων προσήλθαν για να τιμήσουν τον ήρωα φοιτητή ο πρόεδρος της ΕΔΑ Ι. Πασαλίδης και ο κ. Γ. Παπανδρέου. Επίσης όλοι οι βουλευτές της ΕΔΑ και οι περισσότεροι της Ε.Κ. Τόσο την νεκρώσιμη ακολουθία όσο και την εκφορά παρακολούθησαν, εκτός από τους βουλευτές, πολλοί δήμαρχοι επικεφαλής των δημοτικών συμβουλίων, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, εκπρόσωποι του πνευματικού και επιστημονικού κόσμου και η ΕΦΕΕ, η οποία είχε τη γενική ευθύνη. Εκατοντάδες τα στεφάνια. Τον νεκρό αποχαιρέτισαν στη Μητρόπολη η ΕΦΕΕ και στον νεκροταφείο ο βουλευτής Μίκης Θεοδωράκης. […]

Στο Σύνταγμα [μεσότιτλος]

Ακράτητος ο λαός ξεχύνεται επιβλητικά από την Ερμού στην πλατεία Συντάγματος. Πλημμυρίζει η πλατεία από κόσμο, οι καρδιές από συγκίνηση, ο αέρας από την οργισμένη φωνή του πλήθους. Βαθύς ο πόνος του λαού, απλώνεται στη μεγάλη πλατεία, υψώνεται πάνω από την Αθήνα, γίνεται μια μυριόστομη κατάρα και πέφτει βαριά στα κεφάλια των ενόχων.

— Κάτω οι δολοφόνοι!

Αντιλαλούν οι δρόμοι από τις ιαχές του πλήθους. Τρίζει το πανάθλιο παλατιανό κατασκεύασμα.

Ο Σωτήρης κηδεύεται όπως ταιριάζει σε ένα ήρωα. Χωρίς κλαυθμούς και οδυρμούς. Με την αντάρα που ξεσηκώνει η αδικία. Με την αγωνιστικότητα που εμπνέει ο άδικος θάνατός του. […]

Γεμάτες από κόσμο η Όθωνος και η Γεωργίου Α΄ υποδέχονται με χειροκροτήματα τα πρώτα τμήματα της επιβλητικής λαϊκής συνοδείας. Ο κόσμος δεν κλαίει. Χειροκροτεί. Ορθώνει περήφανα και αποφασιστικά το ανάστημά του και χειροκροτεί…

Τα χειροκροτήματα διαδέχονται τα συνθήματα:

— Τούμπα δολοφόνε!

— Μητσοτάκη κάθαρμα!

— Νόβα παραιτήσου!

Οι δρόμοι ανάβουν. Ο λαός κοχλάζει. Τα μάτια πετούν σπίθες.

Στην πλατεία φαίνονται τα πρώτα στεφάνια. Τα κρατά η νεολαία, οι φίλοι, οι συνάδελφοι του Σωτήρη. Ο λαός που ατσαλωμένος αντιστέκεται με πάθος στη φασιστική κτηνωδία.

Ο κόσμος ξεσπά σε νέα χειροκροτήματα. Και σε νέα συνθήματα. Σε νέες ιαχές και σε νέες κατάρες. Ανηφορίζει τη Φιλελλήνων. Κατάμεστα τα πεζοδρόμια, οι πόρτες και οι εξώστες. Ηλεκτρισμένη η ατμόσφαιρα.

Η μεγαλοπρεπής πορεία συνεχίζει το δρόμο της. Χιλιάδες νέοι και νέες έχουν δώσει τα χέρια και έχουν σχηματίσει αλυσίδα που καλύπτει όλο τα μήκος της Φιλελλήνων, και από τις δυο πλευρές της. Διακρίνονται οι νέοι της ΕΦΕΕ και της ΣΕΕΝΕ με περιβραχιόνια, που πρωτοστατούν στην τήρηση της τάξης.

Η πομπή με τα στεφάνια καλύπτει ήδη όλη τη Φιλελλήνων. Μπροστά πηγαίνουν ανάπηροι της Εθνικής μας Αντίστασης. Στο πέρασμά τους ξεσηκώνουν θύελλα χειροκροτημάτων. Η γενιά του έπους της Αλβανίας και της Εθνικής Αντίστασης ενώνει την πυρωμένη της ανάσα με τη γενιά του 1-1-4 και διαδηλώνει με στεντόρεια φωνή.

— Ζήτω η Δημοκρατία!

Ακολουθούν τα εκατοντάδες στεφάνια. Οι χιλιάδες νέοι με τη φωτογραφία του Σωτήρη στα στεφάνια και στα στήθη. Ο λαός με το Σωτήρη στην καρδιά. Το πλήθος με τη φωνή στα χείλη:

— Ο Σωτήρης ζει!

Οι στιγμές είναι συγκλονιστικές. Η πίκρα και η λύπη έχουν μετουσιωθεί σε ασυγκράτητο πάθος και αγανάκτηση. Τα συνθήματα διαδέχονται το ένα το άλλο και σκίζουν τον αέρα.

— Ο λαός κυρίαρχος!

— Ο στρατός με το λαό!

— Δημοκρατία!

Μανάδες χαροκαμένες από πολέμους, γεροντάκια με τρεμάμενα γόνατα, κοπελίτσες στην άνοιξη της ζωής τους, νέοι με ξεγυμνωμένα στήθη, εργάτες, φοιτητές, υπάλληλοι, όλος ο λαός κατακεραυνώνει τους δολοφόνους, στιγματίζει τους προδότες. […]

ΕΘΝΟΣ – 2005-7-25 – ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΑΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Περίπλους – Σωτήρης Πέτρουλας

Σήμερα, με την άδειά σας, θα δώσω τον λόγο στον Γιώργο Bοϊκλή, που μαζί με το Mάκη Παπούλια υπήρξαν οι στενότεροι φίλοι και συναγωνιστές του Σωτήρη Πέτρουλα. Aπό το βιβλίο του: Tο τέλος της Aνοιξης – Mε τη Γενιά των Λαμπράκηδων.

21 IOYΛH 1965

Ξέρω / Δε θα θελες με λόγια να ς αποχαιρετίσω./ Δε θα σου πω πολλά. Mόνο πως είναι βαρύ, / πολύ βαρύ, το σώμα σου στους ώμους μας…/ Oσο θα υπάρχουν δήμιοι / θα κραυγάζεις με τη σιωπή σου./ Oσο θα σιωπάς, εμείς θα κουβαλάμε / το αιμάτινο πουκάμισο, τα βασιλεμένα / μάτια, και το μάγουλο. / Tο μάγουλό σου που ξέγδαρε ο θάνατος…/ Δε θα σου πω πολλά. Mα κάποιο δειλινό / όταν θα παίζουν λεύτερα στους δρόμους τα παιδιά / κι οι γιαγιάδες θα γνέθουν στη ρόκα τους με τ’ όνομά σου / το παραμύθι της καλής ελπίδας, /θα ‘ρθω στον τάφο σου και θα σου δώσω αναφορά / θα ‘ρθω στον τάφο σου και θα σου πω απλά, / «νικήσαμε…

Ξεχασμένο, σε μια από τις πρώτες σελίδες του φυλλαδίου Aφιέρωμα στο Σωτήρη Πέτρουλα, που κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 1965, το πρωτόλειο αυτό ποίημα του δεκαεννιάχρονου τότε ποιητή Δημήτρη Iατρόπουλου, της συντροφιάς του νυχτερινού γυμνασίου και φίλου του Σωτήρη, απηχεί, με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο, τα αισθήματά μας, εκείνης της εποχής..

Περάσανε 40 ολόκληρα χρόνια από την τραγική εκείνη νύχτα. Ποτέ μου μέχρι σήμερα δεν αναφέρθηκα σ’αυτό το ποίημα και στην παρέα μας, τον Σωτήρη, τον Mάκη, τον Γιώργο, τον Στάθη, τον Θύμιο.

Eπιτρέπω να συμβεί αυτό σήμερα πια, και μόνο μέσα απ τις σελίδες του βιβλίου του αδελφού μας Bοϊκλή.

Kαι ο νοών νοείτω. Tίποτε άλλο.

EΠI-NOHMA: Σωτήρη, δεν νικήσαμε. Aκόμα, τουλάχιστον. Aκόμα, Σωτήρη μου…

Το τραγικό φορτίο – Α’ Μέρος – Του Γιώργου ΒΟΪΚΛΗ

Συντάκτης : Ημ/νία καταχώρησης : 21/07/2005 22:02:22

Τότε που αποφασίστηκα για το θάνατο, παίρνοντας δύναμη για τη ζωή

Γρηγόρης Λαμπράκης

Τον συνάντησα, για πρώτη και τελευταία φορά, το Φλεβάρη του 1963. Δεν είχα συμπληρώσει ακόμη τα 18 μου χρόνια και πριν ένα χρόνο περίπου είχα οργανωθεί στη Νεολαία της ΕΔΑ.

Μια Παρασκευή βράδυ είχαμε πάει με δύο συμμαθητές μου στο Νυχτερινό Γυμνάσιο -τον Δημήτρη Ταλαγάνη και τον Δημήτρη Ιατρόπουλο- σκαστοί απ’ το σχολείο, σε μία εκδήλωση της Επιτροπής Ειρήνης, στα γραφεία της, στον τέταρτο όροφο της πολυκατοικίας Πατησίων και Χαλκοκονδύλη γωνία. Θα μιλούσε ο Γρηγόρης Λαμπράκης.

Το πρώτο που μου έκανε εντύπωση όταν τον είδα ήταν το παρουσιαστικό του. Ήταν αθλητικός, ρωμαλέος και καλοντυμένος, με κουστούμι και γραβάτα. Μου έκανε εντύπωση, επίσης, η αυτοπεποίθησή του, το φως και η δύναμη που ακτινοβολούσε το πρόσωπό του. Πιο πολύ όμως μου έκανε εντύπωση ο λόγος του. Η απλότητα και η ανθρωπιά του. Μίλησε για την Ειρήνη και τη Δημοκρατία με λόγια καθημερινά, που έμπαιναν κατευθείαν στην ψυχή μας.

Όταν τέλειωσε την ομιλία του μας πλησίασε και μιλήσαμε για λίγα λεπτά. Μας ρώτησε για την οικογένειά μας, για τη δουλειά μας, για το σχολείο μας, για τα όνειρά μας. Η σύντομη κουβέντα μας τέλειωσε με μία συμβουλή του:

– Αν και καταλαβαίνω πως είναι δύσκολο για σας, θέλω να προσπαθήσετε με όλες σας τις δυνάμεις να μορφωθείτε και να κατακτήσετε αυτό που ονειρεύεστε. Γιατί μόνο έτσι θα τα έχετε καλά με τον εαυτό σας και θα μπορείτε να προσφέρετε περισσότερα στο λαό και στον αγώνα για την κοινωνική προκοπή.

Τα λόγια του τα είχα σαν ευαγγέλιο σε όλη την κατοπινή διαδρομή μου. Γιατί δεν ήταν μόνο λόγια. Ο ίδιος ήταν το ζωντανό τους παράδειγμα, καθώς, όπως ήξερα από πριν, στα νιάτα του ήταν βαλκανιονίκης, είχε σπουδάσει γιατρός και δεν έπαιρνε χρήματα από τη φτωχολογιά του Πειραιά που κάθε απόγευμα σχημάτιζε ουρά στο ιατρείο του.

Δύο μήνες περίπου μετά, την Κυριακή 21 Απρίλη 1963, έγινε η πρώτη -απαγορευμένη- Πορεία Ειρήνης.

Είχαμε κλείσει ραντεβού, με τα άλλα παιδιά του «Γραφείου» της οργάνωσης των Νυχτερινών Γυμνασίων, κατά τις 10 το πρωί στο τέρμα Αμπελοκήπων. Το σχέδιο ήταν: κάποιες ομάδες να ξεκινήσουν από εκεί και κάποιες άλλες από τον Τύμβο του Μαραθώνα.

Όταν έφτασα στους Αμπελόκηπους είχαν αρχίσει τα επεισόδια. Στο σημείο που είχαμε ραντεβού δεν βρήκα κανέναν γνωστό. Από κει δίπλα ξεκινούσε μια άλλη ομάδα. Μπήκα ανάμεσά τους και ξεκινήσαμε για την οδό Μεσογείων. Μας συνέλαβαν πριν περάσουμε στο απέναντι πεζοδρόμιο, μας έβαλαν σε μία κλούβα και μας «μάντρωσαν» στο προαύλιο της Λεοντείου Σχολής, στα Πατήσια. Ήταν η πρώτη μου σύλληψη. Μέχρι το μεσημέρι το προαύλιο είχε γεμίσει ασφυκτικά. Τους περισσότερους μας άφησαν ελεύθερους αργά το απόγευμα.

Τη Δευτέρα το απόγευμα, στο προαύλιο του σχολείου, είδαμε στις εφημερίδες τη φωτογραφία του Γρηγόρη Λαμπράκη να κατεβαίνει από τον Τύμβο του Μαραθώνα κρατώντας μπροστά του, με ολάνοιχτα τα χέρια, το μαύρο πανό με τη λέξη «ΕΛΛΑΣ».

-Σαν σταυραετός με ανοιχτά τα φτερά του είναι… είπε κάποιος.

– Σαν το Χριστό πάνω στο σταυρό… είπε κάποιος άλλος.

Ένα μήνα μετά, παρακολουθούσαμε με αγωνία τη μάχη του με το θάνατο και με αγανάκτηση τις αποκαλύψεις για τους δολοφόνους του.

Το βράδυ που έφτασε η σωρός του απ’ τη Θεσσαλονίκη, περιμέναμε, μαζί με τους συντρόφους της οργάνωσης του Γυμνασίου, στο σταθμό Λαρίσης. Ήμουνα ένας απ’ αυτούς που σηκώσαμε το φέρετρό του για να το μεταφέρουμε μέχρι τη νεκροφόρα.

Την άλλη μέρα τον συνόδεψα, μαζί με εκατοντάδες χιλιάδες λαού, στη θριαμβευτική διαδρομή του από τη Μητρόπολη μέχρι το Πρώτο Νεκροταφείο φωνάζοντας: «Ο Λαμπράκης ζει».

Κι ένιωθα πως ζει πραγματικά μέσα μου. Πως συνεχίζω το δρόμο του.

Μετά από ένα χρόνο, το Μάη του 1964, μου ανέθεσαν να μιλήσω στο πολιτικό μνημόσυνο που θα γινόταν στην κεντρική λέσχη της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη -στην αρχή της οδού Πειραιώς, κοντά στην Ομόνοια- για να τιμήσουμε την πρώτη επέτειο της δολοφονίας του.

Επειδή αισθανόμουν ανήμπορος να ανταποκριθώ σ’ ένα τόσο δύσκολο καθήκον, ζήτησα βοήθεια απ’ την Επιτροπή Διαφώτισης. Μου έκλεισαν ραντεβού με το Σωτήρη Πέτρουλα.

Σωτήρης Πέτρουλας

Τον ήξερα σαν φυσιογνωμία από τις διαδηλώσεις και από κάποιες συγκεντρώσεις στελεχών της οργάνωσης. Τον είχα ακούσει μάλιστα να μιλάει στο Πρώτο Πανσπουδαστικό Συνέδριο, το ιδρυτικό της ΕΦΕΕ, που είχα παρακολουθήσει σαν εκπρόσωπος του Συλλόγου Εργαζομένων Μαθητών.

Ήταν ψηλός, γεροδεμένος, με κάπως σκληρά χαρακτηριστικά, που έρχονταν σε αντίθεση με τη γαλήνια και στοχαστική έκφρασή του και με το σχεδόν παιδιάστικο χαμόγελό του.

Συναντηθήκαμε το βράδυ, μετά το σχόλασμα, στην έξοδο του σχολείου μου, στη γωνία Λιοσίων και Μιχαήλ Βόδα, και κουβεντιάσαμε περπατώντας προς το Μεταξουργείο.

Ξεκίνησε την κουβέντα μας λέγοντάς μου πως είχε τελειώσει κι αυτός Νυχτερινό Γυμνάσιο, πριν από δύο περίπου χρόνια, κι ότι δούλευε ακόμη σε μια αποθήκη υφασμάτων.

– Γι’ αυτό τα χέρια μου είναι σαν του γορίλα. Είναι από τα τόπια που κουβαλάω απ’ τα δεκατέσσερά μου χρόνια.. μου είπε γελώντας.

Και πράγματι, τα χέρια του ήταν μακριά και κάπως παράξενα.

Ύστερα άρχισε να με ρωτάει για τα δικά μου, κάνοντάς μου τις ίδιες περίπου ερωτήσεις που μου είχε κάνει πριν ένα χρόνο ο Γρηγόρης Λαμπράκης.

Μετά μπήκαμε στο θέμα μας. Δεν άρχισε όμως τις «οδηγίες». Απλώς συνέχισε τις ερωτήσεις. Η πρώτη του ερώτηση ήταν:

– Τί ξέρεις για το Γρηγόρη Λαμπράκη;

Του είπα όλα αυτά που έγραψα πριν.

Τότε ο Σωτήρης, φανερά συγκινημένος, μου είπε:

-Τα έζησες όλα αυτά και ζητάς βοήθεια; Αυτά ακριβώς θα πεις, συμπληρώνοντάς τα μ’ αυτά που ένιωθες και μ’ αυτά που σκεφτόσουνα στη διάρκειά τους. Αυτές οι εμπειρίες σου εξηγούν με τον καλύτερο τρόπο το γιατί ένα χρόνο μετά τη δολοφονία του υπάρχει ένα τόσο μαζικό και δυναμικό νεολαιίστικο κίνημα που έχει τ’ όνομά του.

Είχε δίκιο. Όταν τα επανέλαβα όλα αυτά μπροστά στους συντρόφους που είχαν κατακλύσει την κεντρική λέσχη, είδα στα πρόσωπά τους την ίδια συγκίνηση που είχα δει δυο μέρες πριν στο πρόσωπο του Σωτήρη.

Όταν τέλειωσε η εκδήλωση με πλησίασε για να με συγχαρεί και φύγαμε μαζί. Αν και ξεκινήσαμε για την αφετηρία των λεωφορείων του Περιστεριού, τελικά πήρα το λεωφορείο απ’ τη στάση μπροστά στο Καπνεργοστάσιο. Πίσω απ’ αυτό, μέσα στα περβόλια της Κολοκυνθούς, ήταν, όπως μου είπε, το σπίτι του.

Στο μεγαλύτερο διάστημα και κείνης της κουβέντας μας, μέσα στα στενά του Μεταξουργείου και του Κολωνού, ο Σωτήρης έκανε ερωτήσεις. Με ρώτησε αν μου αρέσει το διάβασμα, αν διαβάζω και τι έχω διαβάσει.

Του απάντησα ότι έχω διαβάσει τέσσερα βιβλία, που μου έδωσε ο καθοδηγητής μου στη νεολαία της ΕΔΑ, ο Θόδωρος Κοκλάνης: Τη «Μάνα» του Γκόρκι, το «Πώς δενότανε τ’ ατσάλι», του Οστρόβσκι, τα ποιήματα του Βάρναλη και το «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» του Δημήτρη Γληνού.

Μετά με ρώτησε αν θα ‘θελα να διαβάζω πιο συστηματικά και να συζητάω με άλλους αυτά που διαβάζω.

– Και τι θα διαβάζουμε; τον ρώτησα.

– Θα μελετάμε τον επιστημονικό σοσιαλισμό, δηλαδή το μαρξισμό, μου απάντησε, και συμπλήρωσε: Ο μαρξισμός είναι το βασικό εφόδιο για όποιον θέλει να συμμετέχει συνειδητά και ουσιαστικά στο λαϊκό κίνημα.

Η επόμενη ερώτησή μου ήταν:

– Νομίζεις ότι μπορώ να τα καταφέρω;

-Και βέβαια μπορείς, αρκεί να διαθέτεις κάποιο χρόνο.

Τότε μου είπε για τις «Ομάδες Αυτομόρφωσης» που είχαν συγκροτηθεί από φοιτητές και νέους εργαζόμενους και μου πρότεινε, αν θέλω, να συμμετέχω σε μία από αυτές.

Φυσικά δέχτηκα.

Οι συναντήσεις γίνονταν κάθε Κυριακή απόγευμα σε μια μικρή μονοκατοικία στον Κολωνό, στην οδό Ισμήνης, που έμεναν δύο φοιτητές, μέλη της «ομάδας».

Ξεκινήσαμε με τις «Βασικές αρχές της φιλοσοφίας» του Πόλιτζερ. Συνεχίσαμε με το «Ιστορικός υλισμός» της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ και το «Η φιλοσοφία της ιστορίας» του Πλεχάνωφ. Στη διάρκεια των γιορτών διαβάσαμε το «Κομμουνιστικό μανιφέστο» και το Γενάρη αρχίσαμε να μελετάμε το «Κεφάλαιο» του Μαρξ, ξεκινώντας απ’ την εισαγωγή του.

Έπρεπε να διαβάζουμε μια ώρα την ημέρα, κατά μέσο όρο, και να πηγαίνουμε στις συναντήσεις με τις σημειώσεις, τις παρατηρήσεις και, προπαντός, τις ερωτήσεις μας. Το «μάθημα» διαρκούσε περίπου τέσσερις ώρες και γινόταν με τη μορφή διαλόγου, όπως στα αρχαία συμπόσια, με τον Σωτήρη στο ρόλο του Σωκράτη.

Όταν τελειώναμε, ξεκινούσαμε, συνήθως όλοι μαζί, για το στέκι μας, ένα υπόγειο ταβερνάκι που ήταν δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές. Ο ταβερνιάρης μας έφερνε ό,τι είχε, που το πληρώναμε ρεφενέ, και μας κερνούσε το κρασί. Εκεί λέγαμε τα δικά μας και τραγουδούσαμε. Τα αγαπημένα τραγούδια του Σωτήρη ήταν το «Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι», το «Σ’ ένα βράχο φαγωμένο απ’ το κύμα τ’ αγριωπό» και το «Είδα ένα παλικάρι πιο χλωμό κι απ’ το φεγγάρι».

Στην τελευταία μας συνάντηση τελειώσαμε τη μελέτη της Εισαγωγής του Κεφαλαίου, για «το νόμο της αξίας», και μας έδωσε 80 ερωτήσεις για να τις απαντήσουμε στις επόμενες συναντήσεις. Έχω ακόμη τις κόλλες αναφοράς με το χειρόγραφό του.

Στο μεταξύ, η «αποστασία» των βουλευτών της Ένωσης Κέντρου και η ανατροπή της κυβέρνησής της από τον βασιλιά, στις 15 Ιούλη του 1965, δρομολόγησαν νέες εξελίξεις.

Από την πρώτη μέρα άρχισαν οι καθημερινές διαδηλώσεις που, μέρα τη μέρα, γίνονταν όλο και πιο μαζικές, όλο και πιο μαχητικές.

Η «ομάδα» μας ήταν στην πρώτη γραμμή.

Το τελευταίο βράδυ μας στο ταβερνάκι, ο Σωτήρης μας είπε πως έχει εντοπίσει ότι ασφαλίτες με πολιτικά είναι συνεχώς γύρω του στις διαδηλώσεις και μόλις αρχίσουν τα επεισόδια τον απομονώνουν και τον ξυλοκοπούν με τα γκλομπ που ‘χουν κρυμμένα κάτω απ’ τα σακάκια τους. Μας έδειξε μάλιστα τα καρούμπαλα στο κεφάλι και τις μελανιές στην πλάτη και τα χέρια του απ’ τα χτυπήματά τους. Μας είπε ακόμη ότι κάποια στιγμή τον πλησίασε συνωμοτικά ο Καραπαναγιώτης, του «Σπουδαστικού» της Ασφάλειας, και του είπε:

– Σωτήρη πρόσεχε, θα σε φάνε.

Ο ίδιος τά ‘λεγε όλα αυτά γελώντας, εμείς όμως ανησυχήσαμε κι αποφασίσαμε να είμαστε συνέχεια κοντά του…

Αύριο τ Β’ μέρος

Το τραγικό φορτίο
Συντάκτης : Ημ/νία καταχώρησης : 22/07/2005 15:24:54
——————————————————————————–
Β’ ΜΕΡΟΣ
Του Γιώργο ΒΟΪΚΛΗ
Στις 21 Ιουλίου του 1965 ήταν η πρώτη φορά, από τις 15 του μήνα, που σταμάτησαν τη διαδήλωση στη γωνία Σταδίου και Εδουάρδου Λω. Μέχρι τότε πηγαίναμε μέχρι την πλατεία Συντάγματος και μετά άρχιζε ο «ανταρτοπόλεμος» .

Ήμασταν «αλυσίδα» στις πρώτες γραμμές, στήθος με στήθος με τους αστυφύλακες. Πίσω τους, ήταν ένα θωρακισμένο αυτοκίνητο της αστυνομίας με εκτοξευτήρα δακρυγόνων.

Ο Σωτήρης κρατούσε ένα πανό, μαζί με τον συμφοιτητή του Σπύρο Βεντουράτο. Λίγο πριν γίνει η επίθεση είπε στο Σπύρο:

-Πάμε λίγο πίσω να σκίσουμε το πανό. Όπως βλέπω, θα μας χρειαστούν τα καδρονάκια… Έκαναν μερικά βήματα πίσω και βρέθηκαν στο κενό που είχε δημιουργηθεί ανάμεσα στις πρώτες γραμμές των διαδηλωτών και το κυρίως σώμα της διαδήλωσης, που είχε αρχίσει να υποχωρεί προς την πλατεία Κλαυθμώνος.Εκείνη τη στιγμή ξέσπασε η επίθεση της αστυνομίας. Τα δακρυγόνα έπεσαν εκεί, στο κενό που είχε δημιουργηθεί.

Καθώς υποχωρούσα, σκόνταψα σε έναν πεσμένο διαδηλωτή και έπεσα στο πεζοδρόμιο, ανάμεσα στο περίπτερο και την είσοδο του κινηματογράφου » Έσπερος» . Από πάνω μου έπεσαν κι άλλοι. Έχασα τις αισθήσεις μου.

Όταν συνήλθα, ήμουνα ξαπλωμένος στο γρασίδι του κτιρίου της Ακαδημίας, στην οδό Πανεπιστημίου, μπροστά στο άγαλμα του Σωκράτη. Όπως έμαθα αργότερα, με μετέφερε εκεί, κουβαλώντας με στην πλάτη του, ένας σύντροφος από τη Νέα Ιωνία, ο Κώστας Καραμπίνης.

Πήγα στο σημείο που είχαμε ορίσει ως «ραντεβού ασφαλείας». Εκεί βρήκα όλα τα μέλη της «ομάδας». Έλειπε μόνο ο Σωτήρης. Κάποιος είπε ότι άκουσε πως σκοτώθηκε ένας φοιτητής. Ξέροντας αυτά που είχαν προηγηθεί τα προηγούμενα βράδια, φοβηθήκαμε ότι είναι ο Σωτήρης.

Ξεκινήσαμε για το σημείο που τον είδαμε για τελευταία φορά.
Το κατάστρωμα του δρόμου και τα πεζοδρόμια ήταν σπαρμένα με παπούτσια.
Ρωτήσαμε τον περιπτερά αν είδε να μεταφέρουν κάποιον τραυματία. Μας είπε ότι ένας εικοσάχρονος, ψηλός, μελαχρινός, ήταν πεσμένος στη μέση του δρόμου, χτυπημένος στο κεφάλι από κουτί δακρυγόνου. Είδε μάλιστα τους αστυφύλακες να τον βάζουν σε μια κλούβα. Τον ρωτήσαμε αν ήταν σοβαρά τραυματισμένος. Μας απάντησε ότι είχε χάσει τις αισθήσεις του, αλλά από τον τρόπο που αντιδρούσε το σώμα του όπως τον μετέφεραν, ήταν σίγουρος ότι ήταν ζωντανός. Μας είπε ακόμη ότι στο σημείο που ήταν πεσμένος έμεινε ένα πράσινο πλαστικό ντοσιέ κι όταν έφυγαν οι αστυφύλακες πήγε και το πήρε.

Αυτό ήταν για μας η επιβεβαίωση πως ήταν ο Σωτήρης. Κουβαλούσε πάντα ένα πράσινο ντοσιέ με τις σημειώσεις του.

Όταν του ζητήσαμε να μας το δείξει, μας είπε ότι το έδωσε σε έναν πελάτη του, δημοσιογράφο της «Αυγής», που πέρασε από κει μετά από λίγο. Ανεβήκαμε αμέσως στα γραφεία της «Αυγής», που ήταν ένα τετράγωνο πιο πάνω, απέναντι απ’ το άγαλμα του Κολοκοτρώνη. Η «ομάδα επιφυλακής» της εφημερίδας είχε δει τα επεισόδια από το μπαλκόνι. Είδαν που έβαζαν ένα τραυματία στην κλούβα και τον περιπτερά που πήρε το ντοσιέ. Ένας από αυτούς κατέβηκε και το πήρε. Μας το έδωσαν. Ήταν το ντοσιέ του Σωτήρη. Σε λίγο, κι ενώ αναζητούσαμε κάποιο βουλευτή ή κάποιο δικηγόρο του κόμματος για να πάει στην Αστυνομία να μάθει ποιοι έχουν συλληφθεί και πού βρίσκονται οι τραυματίες, έφτασε η πληροφορία ότι ένας νεκρός διαδηλωτής βρίσκεται στο Νεκροτομείο. Ξεκινήσαμε αμέσως, με το αυτοκίνητο της «Αυγής», για την οδό Μασσαλίας.

Εκεί βρήκαμε το Σπύρο Λυκούδη. Μόλις είχε μάθει ότι τη σορό του νεκρού διαδηλωτή την έχουν στείλει στο Τρίτο Νεκροταφείο. Υποπτεύονταν πως είναι ο Σωτήρης, γιατί είχαν δει, μαζί με τη Ντούνια Κουσίδου, να τον βάζουν, αναίσθητο, στην κλούβα, μπροστά από τον κινηματογράφο «Αττικόν». Η Ντούνια είχε πάει να τον ψάξει στο Πρώτων Βοηθειών και το Νοσοκομείο. Φύγαμε αμέσως για το Τρίτο Νεκροταφείο, παίρνοντας μαζί μας και το Σπύρο. Έξω απ’ την κλειδωμένη πόρτα του νεκροθαλάμου, απέναντι απ’ την πύλη του νεκροταφείου, φυλούσε σκοπιά ένας χωροφύλακας. Είχε εντολή να μην ανοίξει σε κανέναν. Από την κλειδαρότρυπα είδαμε το πτώμα πάνω σε έναν πάγκο. Αν και ήταν σκεπασμένο με ένα σεντόνι, καταλάβαμε πως είναι ο Σωτήρης. Στείλαμε τον οδηγό να ειδοποιήσει το κόμμα και την οικογένειά του και οι υπόλοιποι μείναμε εκεί. Κάναμε ένα γύρω στο κτίριο του νεκροθαλάμου. Ήταν «τυφλό», χωρίς άλλη πόρτα και χωρίς παράθυρα. Κάναμε μια βόλτα στους διαδρόμους του νεκροταφείου και είδαμε δύο νεκροθάφτες να ανοίγουν έναν τάφο, με φρουρά δύο χωροφύλακες. Καταλάβαμε ότι ετοιμάζονται να τον θάψουν. Μαζευτήκαμε μπροστά στην πόρτα του νεκροθαλάμου, αποφασισμένοι να μην αφήσουμε να τον πάρουν.

Σε λίγο έφτασε στην πύλη του νεκροταφείου μια κλούβα της Χωροφυλακής και κατέβηκαν καμιά εικοσαριά οπλισμένοι χωροφύλακες, με επικεφαλής έναν αξιωματικό. Παρατάχθηκαν μπροστά μας, σε απόσταση δέκα περίπου μέτρων και έστησαν απέναντί μας ένα πολυβόλο, πάνω στον τρίποδά του. Στο πλάι του κρέμονταν η δεσμίδα με τις σφαίρες. Κανένας μας δεν κουνήθηκε απ’ τη θέση του. Ευτυχώς, πριν κάνουν καμία κίνηση, κατέφθασαν τέσσερα – πέντε αυτοκίνητα με δικούς μας, που προστέθηκαν στην ομάδα μας, μπροστά στην πόρτα του νεκροθαλάμου. Ανάμεσά τους ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Λεωνίδας Κύρκος. Πλησίασαν τον αξιωματικό της Χωροφυλακής, μαζί με δυο-τρεις άλλους, κι άρχισαν μαζί του μια έντονη κουβέντα. Από μακριά ακούσαμε το Μίκη να του λεει για τον «άγραφο νόμο της Αντιγόνης».

Μετά από λίγο ήρθαν και μας ενημέρωσαν. Το απόσπασμα της Χωροφυλακής είχε εντολή να θάψει το νεκρό διαδηλωτή πριν το ξημέρωμα και μόνο ο υπουργός Δημόσιας Τάξης μπορούσε να την ανακαλέσει. Ο Λεωνίδας έφυγε να βρει τον υπουργό κι εμείς παραμέναμε συσπειρωμένοι έξω απ’ την πόρτα του νεκροθαλάμου, μαζί με τον Μίκη, αποφασισμένοι για όλα. Δεν θα τον έπαιρναν παρά μόνο περνώντας πάνω απ’ τα πτώματά μας.

Στο μεταξύ είχε αρχίσει να ξημερώνει. Όσο περνούσε η ώρα κατέφθαναν κι άλλοι δικοί μας. Είχαμε γίνει πλέον εκατοντάδες. Σε λιγότερο από δύο ώρες επέστρεψε ο Λεωνίδας, μαζί με την οικογένεια του Σωτήρη. Κρατούσε στο χέρι την έγγραφη εντολή του υπουργού να παραδοθεί ο νεκρός στην οικογένειά του. Τότε μας άνοιξαν το νεκροθάλαμο και τον είδαμε.

Το τραύμα στο μέτωπό του ήταν επιφανειακό. Στο λαιμό και τον τράχηλό του, όμως, γύρω – γύρω, δεν υπήρχε ίχνος επιδερμίδας. Ήταν χαραγμένη, χιλιοστό – χιλιοστό, απ’ το νυστέρι του νεκροτόμου. Η επίσημη νεκροψία έλεγε ότι ο θάνατος οφείλονταν σε ασφυξία, λόγω της εισπνοής δακρυγόνου. Η αλήθεια είναι ότι ο Καψάσκης, που έκανε τη νεκροψία, προσπάθησε να εξαφανίσει τα ίχνη του στραγγαλισμού, που ήταν η πραγματική αιτία του θανάτου του.

(Δυστυχώς, κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει δώσει λόγο στη Δικαιοσύνη γι’ αυτή την εν ψυχρώ δολοφονία ενός κρατούμενου τραυματία).

Κάποιος έφερε από ένα γραφείο κηδειών ένα πρόχειρο φέρετρο και, με μία νεκροφόρα, ξεκινήσαμε, ακολουθώντας σε πομπή καμιά δεκαριά αυτοκίνητα, για το σπίτι του, το ταπεινό σπιτάκι των τριών δωματίων, μέσα στα περβόλια της Κολοκυνθούς, πίσω απ’ το Καπνεργοστάσιο, που είχα επισκεφθεί για μια μοναδική φορά πριν από δύο περίπου μήνες. Τον αφήσαμε στις Μανιάτισσες μοιρολογίστρες και στη γειτονιά, που είχε συγκεντρωθεί και τον περίμενε.

Πήγα μέχρι το σπίτι να πλυθώ και ν’ αλλάξω, κι επέστρεψα πριν το μεσημέρι.

Το απόγευμα είχαμε σύσκεψη στα κεντρικά γραφεία της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη για να οργανώσουμε την κηδεία του, που αποφασίστηκε να γίνει την άλλη μέρα. Στο τέλος της σύσκεψης ο Μίκης μας είπε:

– Ακούστε τον «Ύμνο του Σωτήρη» , που έγραψα όσο εσείς κουβεντιάζατε.

Κι άρχισε να μας τραγουδάει:

«Σωτήρη Πέτρουλα, Σωτήρη Πέτρουλα
Αηδόνι και λιοντάρι, βουνό και ξαστεριά
Σε πήρε ο Λαμπράκης, σε πήρε η Λευτεριά.
Μάρτυρες, ήρωες οδηγούνε
Τα γαλάζια μάτια σου μας καλούνε».

Όλη τη νύχτα ξαγρυπνήσαμε, εκατοντάδες άνθρωποι, στην αυλή του σπιτιού του. Κάθε μία ώρα εναλλασσόμασταν, έξι – έξι, φρουρά στο φέρετρό του. Στις εικοσιτέσσερις περίπου ώρες που έμεινε στο σπίτι του προσκύνησαν τη σορό του χιλιάδες άνθρωποι.

Το πρωί τοποθετήσαμε το φέρετρό του σε μία νεκροφόρα και τη συνοδέψαμε, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, μέχρι τη Μητρόπολη, φωνάζοντας συνθήματα και τραγουδώντας τραγούδια απ’ τον Επιτάφιο του Γιάννη Ρίτσου, το Γελαστό παιδί και τον ύμνο του. Μόλις βγήκε το φέρετρό του, στα σκαλιά της Μητρόπολης, έξι σύντροφοί του αντικαταστήσαμε τα «κοράκια» και πήραμε το φέρετρό του στους ώμους μας. Προηγούνταν η ελληνική σημαία, που κρατούσαν τέσσερις φοιτητές, σύντροφοί του, ακολουθούσε η κοπέλα του, η Κική, με άσπρο πουκάμισο και ένα κόκκινο γαρύφαλλο στο χέρι. Πίσω απ’ το φέρετρο, οι τραγικές φιγούρες της μάνας, του πατέρα, της αδερφής και των δύο αδερφών του, στους ώμους των διαδηλωτών, έστελναν τις κατάρες τους στους δολοφόνους. Και πιο πίσω να ρέει το ανθρώπινο ποτάμι. Πεντακόσιες χιλιάδες λαός. Η μεγαλύτερη διαδήλωση μετά την κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη, δύο χρόνια πριν.

Σήκωσα το φέρετρό του σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής από τη Μητρόπολη μέχρι πάνω απ’ τον τάφο. Το μόνο που σκεφτόμουνα, καθώς έβλεπα δίπλα μου το κέρινο πρόσωπό του ανάμεσα στα λουλούδια, ενώ με παρέσυρε το ανθρώπινο ποτάμι, ήταν ότι θα ήταν καλύτερα να είμαι εγώ στη θέση του κι αυτός στη δική μου. Γιατί είχε να προσφέρει περισσότερα από μένα στους αγώνες του λαού μας. Μόλις ακουμπήσαμε το φέρετρό του δίπλα στον τάφο, έπεσα λιπόθυμος πάνω στο φρεσκοσκαμμένο χώμα. Τρία χρόνια μετά, στις 21 Ιούλη του 1968, φαντάρος στη Βυρώνεια Σερρών, αναβιώνοντας τις τραγικές εκείνες ώρες, έγραψα:

«Είναι σα να με τυλίγουνε ξανά τα μανιασμένα κύματα, σαν να βουίζουνε τ’ αυτιά μου απ’ τους αλαλαγμούς, σα να θολώνουνε τα μάτια μου απ’ τα δάκρυα. Νιώθω την ψυχή μου να σκιρτάει, σαν και τότε, απ’ τη συγκίνηση, καθώς τα χέρια μου αγγίζανε το θάνατο… Νιώθω την ψυχή μου να σπαρταράει, σαν και τότε, κάτω απ’ το τραγικό φορτίο του, και την οργή να πλημμυρίζει την καρδιά μου, σαν και τότε, που αντίκριζα την κέρινη μορφή του ανάμεσα στα άλικα λουλούδια… Ξαναζώ τη νύχτα κείνη που, καθισμένος κάτω απ’ το διάφανο ουρανό, με τ. αστέρια να τρεμοπαίζουν στα βουρκωμένα μου μάτια, άφησα να κυλήσει το πρώτο μου αντρίκειο δάκρυ…Που για πρώτη φορά αποφασίστηκα για το θάνατο, παίρνοντας δύναμη για τη ζωή».

Λίγες μέρες μετά την κηδεία, στο σπιτάκι της οδού Ισμήνης, μπροστά σε μερικές δεκάδες συντρόφους, μίλησα για το Σωτήρη, ακολουθώντας τις οδηγίες που ο ίδιος μου είχε δώσει ένα χρόνο πριν για τον επικήδειο του Γρηγόρη Λαμπράκη. Σ’ αυτή τη συνάντηση αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε την Πανσπουδαστική Δημοκρατική Κίνηση » Σωτήρης Πέτρουλας» .

Τα δύο φέρετρα, που σήκωσα στους ώμους μου στα δεκαεννιά και στα είκοσί μου χρόνια, είναι ένα αβάσταχτο φορτίο, που κουβαλώ και θα κουβαλώ, σ’ ολόκληρη τη ζωή μου.

Είναι το τραγικό φορτίο που κουβαλάει ολόκληρη η γενιά μου, η «Γενιά των Λαμπράκηδων».

Αθήνα, Ιούλιος 2005

Η κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα μετατρέπεται σε παλλαϊκό και συνάμα ειρηνικό συλλαλητήριο υπέρ της δημοκρατίας.

Κηδεύεται ο Σωτήρης Πέτρουλας, «το τραγικό θύμα της κυβέρνησης Νόβα», από τη μάχη – επί της Σταδίου – μεταξύ φοιτητών και αστυνομικών. Το φωτογραφικό ρεπορτάζ απεικονίζει την ανθρωποθάλασσα που συνοδεύει την εκφορά του νεκρού από το σπίτι του στον Κολωνό ως την τελευταία του κατοικία στο A’ Κοιμητήριο. Στη νεκρώσιμη ακολουθία στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών παρίσταται – και αποθεώνεται – ο αρχηγός της Ενωσης Κέντρου. «Να μας ζήσης, Γέρο», «Παπανδρέου», «Δημοκρατία». Ο Γεώργιος Παπανδρέου αναγκάζεται να εξέλθει από το Ιερό του ναού καθώς την κύρια είσοδο έχουν κατακλύσει δεκάδες χιλιάδες πολίτες. Παρά τον όγκο της επιβλητικής αυτής κηδείας, κανένα επεισόδιο δεν προκαλείται. Την τήρηση της τάξης έχουν αναλάβει μέλη της ΕΦΕΕ και απλοί πολίτες, με ισχνότατη παρουσία της Αστυνομίας.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 21/07/2005 – Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ
«Σας περιμένουν, θα σας σκοτώσουν»
«Χιλιάδες τόνοι γλωσσικό μετάλλευμα χρειάζεται για να λιώσεις για να βρεις τη χρειαζούμενη λέξη στιχουργούσε ο Μαγιακόφσκι». Στίχοι από τις χειρόγραφες σημειώσεις του Σωτήρη Πέτρουλα λίγες μέρες πριν από το θάνατό του. Του αγωνιστή της γενιάς του 1-1-4 για τη Δημοκρατία, το Σύνταγμα και την Ελευθερία, που δολοφονήθηκε στις 21 Ιουλίου του 1965 σε ηλικία 23 ετών στη μεγάλη διαδήλωση που οργάνωσε η ΕΦΕΕ κατά του Ιουλιανού πραξικοπήματος.

Σήμερα, σαράντα χρόνια μετά, σε πολιτική συγκέντρωση στον υπαίθριο χώρο μπροστά από την Παλαιά Βουλή, γωνία Εδουάρδου Λω και Σταδίου 22, θα μιλήσουν για το συμμαχητή τους ο Μπάμπης Λυκούδης και ο Γιάννης Μπανιάς και στη συνέχεια θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Πέτρουλα. Θα χαιρετίσουν ο συμφοιτητής του Αρης Αλεξόπουλος και ο Γιώργος Χουλιάρας που φιλοτέχνησε το γλυπτό «Ο 23χρονος Σωτήρης Πέτρουλας».

Την εκδήλωση διοργανώνουν η Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας και οι «Φίλοι του Σωτήρη Πέτρουλα», 280 μέλη και στελέχη δημοκρατικών οργανώσεων νεολαίας της δεκαετίας του 1960 χαιρετίζουν την παραπάνω πρωτοβουλία να τιμηθούν στις 21 Ιουλίου 2005, στο πρόσωπο του Σωτήρη Πέτρουλα όλοι οι αγώνες εκείνης της εποχής και σημειώνουν:

«Οι αγώνες του λαού και η θυσία του Σωτήρη Πέτρουλα αποτελούν πολύτιμες παρακαταθήκες για τους νέους και πηγή έμπνευσης στις σημερινές κινητοποιήσεις για την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική δικαιοσύνη, την παιδεία και τον πολιτισμό.

Η μελέτη αυτών των γεγονότων αλλά και η απόδοση τιμής στη γενιά εκείνων των χρόνων αποτελεί χρέος απέναντι όχι μόνο στην Ιστορία αλλά και στην ίδια τη Δημοκρατία».

Δύο συναγωνιστές

Για τον Μανιάτη εργάτη-φοιτητή, μαχόμενο στέλεχος της νεολαίας της ΕΔΑ που αργότερα προσχώρησε στη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, μιλούν στην «Ε» δύο φίλοι και συναγωνιστές του, ο Νίκος Κωνσταντόπουλος και ο Μάκης Παπούλιας.

«Οι βιωματικές σχέσεις με μια δημιουργική και τραυματική περίοδο της νεότερης Ελλάδας δεν είναι υπόθεση συναισθηματικής νοσταλγίας και εκ των υστέρων μυθιστορίας. Είναι μέτρο συνείδησης και στάσης ζωής, κριτήριο αυτογνωσίας και συνέπειας» θυμάται ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΝ.

«Την εποχή της αγωνιστικής έξαρσης κι αισιοδοξίας, που άνθιζε στη δεκαετία του 1960, για εκδημοκρατισμό, παιδεία και πολιτισμό, εναντίον του κατεστημένου, του θρόνου και της εξάρτησης, για κοινωνική δικαιοσύνη, ανθρώπινα δικαιώματα και ισότητα, θέλησαν να πετσοκόψουν απανωτά πραξικοπήματα, η βία και νοθεία των εκλογών του 1961, η αποστασία του 1965, η δικτατορία του 1967, η πρόκληση της κυπριακής τραγωδίας. Αυτά που συντελέστηκαν τότε δεν κρίνονται ως ανάμνηση αλλά ως ιστορικό τεκμήριο, για το πώς παραδόθηκε η δημοκρατία στους σφετεριστές της, για το πώς υποστασιοποιήθηκε, για μία φορά ακόμα, μια εθνική τραγωδία, για το πώς η εθνική εξάρτηση, η κοινωνική αδικία και η πολιτική καταδίωξη ακρωτηριάσανε τη θέση της Ελλάδας στις κρίσιμες μεταπολεμικές και μετεμφυλιακές δεκαετίες».

Ο ίδιος συνεχίζει: «Η σχέση με την Ιστορία και τις προκλήσεις της εποχής, η σχέση ανάμεσα στην κοινωνία και την πολιτική, τη δημοκρατία και τον πολίτη, η υπεράσπιση βασικών δικαιωμάτων κι ελευθεριών αφυπνίζονται κι εμπλουτίζονται με νέα ποιοτικά στοιχεία που αντιστέκονται στην καχεκτική μετεμφυλιακή δημοκρατία, στο κατεστημένο της οικονομικής, πνευματικής και πολιτικής εξουσίας, στο αναχρονιστικό σύμπλεγμα του θρόνου και την επικίνδυνη θεσμοποίηση της ξένης εξάρτησης και στον καιροσκοπισμό εκείνων των πολιτικών δυνάμεων, που θέλουν την εκτροπή επ’ ωφελεία τους, για την επιθυμητή προδιαγραφή των εξελίξεων.

Από τις κινητοποιήσεις του 1-1-4 – Δημοκρατία – δικαιοσύνη

Η διεκδίκηση της πολιτικής δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, ο εκδημοκρατισμός του δημοσίου βίου και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ως αναγκαίοι όροι θεσμικού εκσυγχρονισμού, κοινωνικής προόδου και πολιτισμικής δημιουργίας, θα βρεθούν απέναντι στο σκοτεινό παρακράτος, το αντιδραστικό θεσμικό οπλοστάσιο, τους αδίστακτους μηχανισμούς της εξάρτησης. Η δολοφονία του Λαμπράκη είναι τραγική και κορυφαία στιγμή που λειτουργεί ως καταλύτης εξελίξεων. Η ελληνική κοινωνία θα δώσει έναν ακόμα αιματηρό αγώνα, προκειμένου να αυτοπροσδιοριστεί από πλευράς εξελίξεων και εθνικής στρατηγικής.

Η κινητοποίηση του κόσμου, η συμμετοχή των μαζών, η συλλογική αγωνιστική αισιοδοξία, η πρωτοπορία της νεολαίας, των φοιτητών, των διανοουμένων, διαμορφώνουν την εκρηκτική έξαψη ενός συνταγματικού και κοινωνικού πατριωτισμού, που γίνεται δημιουργός γεγονότων και διαμορφωτής συνειδήσεων.

Το άρωμα εκείνης της εποχής είναι αυτή η ανάταση του λαού, που διεκδικεί να πάρει στα χέρια του τις εξελίξεις. Η αποστασία είναι η αποφορά εκείνης της εποχής, η πολιτική βρωμιά της.

Η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα είναι το τραγικό ορόσημο της μετάπτωσης μιας εποχής αγωνιστικής ελπίδας σε μια περίοδο ζοφερών εκπτώσεων και περιπετειών. Είναι η έναρξη ενός νέου αιματηρού κύκλου, μπροστά στην πρώτη μετεμφυλιακή νέα γενιά, που καλείται να δώσει το δικό της φόρο αίματος, «για να γυρίσει ο ήλιος».

Οσο κυνισμό κι αν διαθέτουν οι πρωταγωνιστές της, όση ιστορική μεγαλοθυμία κι αν διαθέτει ο λαός μας, η αποστασία ως αναπόσπαστο μέρος της απριλιανής δικτατορίας και της τραγωδίας της Κύπρου θα παραμένει ιστορικά, δημοκρατικά και ηθικά έκθετη. Οπως σύμβολο θα παραμένει η μεγάλη διαδήλωση εκείνης της γενιάς κι ο πρώτος νεκρός της».

Ο Μάκης Παπούλιας θυμάται εκείνες τις ώρες όταν η διαδήλωση της ΕΦΕΕ έφτανε στην πλατεία Κλαυθμώνος μόλις πενήντα μέτρα από την καλοστημένη παγίδα με τις αύρες και τα γκλομπς των αστυνομικών όπου η κυρά-Ιουλία, η μητέρα του Σπύρου Βεντουράτου, σταμάτησε τον γιο της, τον Σωτήρη και εκείνον.

«Πού πάτε βρε; Δεν βλέπετε ότι σας περιμένουν; Πού πάτε, θα σας σκοτώσουν! Ποιος να ακούσει την προνοητική μάνα που έτρεμε από την αγωνία της, ποιος μπορούσε να μας γυρίσει πίσω; Φαίνεται ότι μόνο ο θάνατος, που όντως παραμόνευε, μπορούσε. Λίγα λεπτά μετά ο Σωτήρης Πέτρουλας, το παλικάρι που ήξερε να σπέρνει ιδανικά, ήταν νεκρός, κι εμείς βουβοί μπροστά στον φίλο μας. Δεν είχαμε μέχρι τότε ξαναδεί νεκρό ούτε είχε περάσει στα σοβαρά από το μυαλό μας η εκδοχή του θανάτου. Ημαστε στα είκοσι τρία μας, δεν ξέραμε από τέτοια. Πού να πάμε; Τρελαμένοι γυρνούσαμε στα ίδια μέρη. Απόλυτο κενό. Στη μάνα του φοβόμαστε να πάμε, πώς να πάμε, πώς και τι να της πούμε;

Ξημερώνοντας μάθαμε πως πάνε να θάψουν τον Σωτήρη κρυφά στο 3ο Νεκροταφείο, να αποφύγουν τις εκδηλώσεις και τις τιμές, ο μικρόνους υπουργός των Εσωτερικών Τούμπας επιμένει κι εμείς ξαναβρίσκουμε τον μουδιασμένο μας ηρωισμό, η επαναστατική μας οργή ξεχειλίζει. Τα ματ σε παράταξη στο νεκροταφείο. Ξεκολλάμε σιδερόβεργες -υποστυλώματα των λουλουδιών- και στεκόμαστε μπροστά στον νεκρό σύντροφό μας. «Θα περάσετε πάνω από τα πτώματά μας για να τον θάψετε» ήταν η δήλωσή μας, και το πιστεύαμε. Σύντομα χιλιάδες λαού έχουν καταλάβει τον χώρο. Σαν σε διαδήλωση πηγαίνουμε το απόγευμα της Πέμπτης τον Σωτήρη στο σπίτι του στον Κολωνό. Αφήνουμε το νεκρό σε ησυχία και στο μανιάτικο θρήνο και το μοιρολόι της μάνας και της οικογενείας. Ολη νύκτα έξω από το σπίτι «… στα περιβόλια μες στους ανθισμένους κήπους θα στήσουμε χορό…» σιγοψιθυρίζουν οι ακριβοί του φίλοι και οι καλοί του γείτονες».

H πάνδημη κηδεία του και κάτω το τραγούδι του Μ. Θεοδωράκη – Προκηρύξεις

Οι αποφάσεις βγαίνουν με μιας, να τιμήσουν το φίλο τους όπως του πρέπει.

«Μαζεύουμε υπογραφές και το ίδιο βράδυ τυπώνονται οι προκηρύξεις για να μοιραστούν την άλλη μέρα στην κηδεία» συνεχίζει ο Μάκης Παπούλιας. «Πανσπουδαστική Δημοκρατική κίνηση Σωτήρης Πέτρουλας» -τιμή στον ήρωα νεκρό μας. Αποφασίζουμε κηδεία σαν να γινόταν στο χωριό του, το Οίτυλο της Μάνης. Στους ώμους το φέρετρο, μπροστά η ελληνική σημαία με το 1-1-4 και από το σπίτι του στη Μητρόπολη με τα πόδια.

Στη Λένορμαν μας πρόλαβε ο Μίκης, είχαμε ξεκινήσει νωρίς, μας είπε φοβότανε να μη συγκρουστούμε με την Αστυνομία, ήρθε μπροστά, ήθελε να μας καλύψει. Το φέρετρο με τον Σωτήρη ανοικτή σημαία αγώνα, οργισμένα συνθήματα, κηδεία-κραυγή και «Ο Επιτάφιος» στα χείλη χιλιάδων. Η αστυνομία δεν τολμάει να επέμβει. Είχαμε απόφαση. Θα τους χτυπούσαμε. Στη Μητρόπολη φτάσαμε μεσημέρι, χιλιάδες λαού και «Τούμπα δολοφόνε».

Η πολιτική ηγεσία της δημοκρατικής παράταξης γύρω από το φέρετρο, δεν θυμάμαι αν έγιναν επικήδειοι. Στο 1ο Νεκροταφείο πάνω στον τάφο του μίλησε ο Μίκης, τα ‘πε καλά. Το συλλογικό κείμενο των αιώνιων φίλων διάβασα εγώ και κατέληξα:

(Εφημερίδα της εποχής)

Δεν έφυγες…

«…Δεν σε αποχαιρετούμε γιατί δεν έφυγες, δεν σε φιλάμε με το φιλί του αποχωρισμού, αλλά με το φιλί της αντάμωσης. Είναι μια συνάντηση ο θάνατός σου, απ’ αυτές που κάνουν οι ήρωες. Αντάμωσε ο θάνατός σου την εξέλιξη και την αλλαγή. Θέλουμε να ορκιστούμε στον θάνατό σου, αλλά εσύ δεν ήθελες όρκους, μισούσες τα σύμβολα, στέριωνες τον λογισμό σου στην ουσία των γεγονότων. Αυτό είχες σαν αρχή, κι αυτό θα πάρουμε. Δεν σε αποχαιρετούμε, σε χαιρετούμε στη συνάντησή μας. Καλημέρα, Σωτήρη, καλημέρα μονάκριβε – καλημέρα, σύντροφε…».

Στις 21 Ιουλίου την Πέμπτη το βράδυ, στα αποκαλυπτήρια, θα σταθούμε μπροστά του και θα του πούμε πως δεν νικήσαμε, αλλά δεν ηττηθήκαμε κιόλας, πως δεν φοβηθήκαμε, πως είμαστε εδώ χιλιάδες, Σωτήρη, όπως τότε στη διαδήλωση της ΕΦΕΕ το 65».

ΕΠΟΧΗ – «70 μέρες Σωτήρης Πέτρουλας»
Kυκλοφόρησε από τη συντακτική του ομάδα, το δεύτερο τεύχος του Δελτίου της ΕΜΙΑΝ (Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας, 1950-1974). Είναι και αυτό, όπως και το πρώτο, ένα αφιερωματικό τεύχος, αυτή τη φορά για τα 40 χρόνια από τις κινητοποιήσεις των νέων Ελλήνων πολιτών το καλοκαίρι του 1965, τις γνωστές ως «70 μέρες ενάντια στο αυλικό πραξικόπημα», στη διάρκεια των οποίων έπεσε δολοφονημένος ο αριστερός νεολαίος Σωτήρης Πέτρουλας.

Το 48σέλιδο αυτό έντυπο περιλαμβάνει, κυρίως, τεκμήρια της εποχής από όλο το φάσμα των τότε, μεγάλων ή μικρότερων, οργανώσεων και συσπειρώσεων της αριστερής νεολαίας και των «συμμάχων», τα μέλη των οποίων, παρά τις έντονες ιδεολογικές και πολιτικές διαφορές των επιλογών τους, πάλευαν στους δρόμους δίπλα δίπλα, συλλαμβάνονταν μαζί και κάποτε «έπεφταν» μαζί. Τότε που, όπως λέει ένας «παλιός», οι διαδηλώσεις ήταν διαδηλώσεις αγωνιστών-πολιτών και όχι παρελάσεις συγκροτημένων «ταγμάτων» με σαφώς διακριτούς σχηματισμούς για να μετρήσουμε νούμερα!

Και συγκεκριμένα: • ένα περιληπτικό χρονολόγιο των κινητοποιήσεων (κάθε μέρα) στις «70 μέρες», • δυο κείμενα από δυο «παρόντες» τότε με στιγμιότυπα και κυρίως μνήμες από την αποφράδα ημέρα της δολοφονίας • ένα «μικρό εράνισμα» από την έκτακτη έκδοση της «Επιθεώρησης Τέχνης (Ιούλιος ’65) που εξέφρασε την αμετάκλητη απόφαση των προοδευτικών πνευματικών ανθρώπων να υπερασπιστούν τη δημοκρατική νομιμότητα • πολιτικά κείμενα της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και της ΠΑΝ.ΔΜ.Κ. «Σωτήρης Πέτρουλας» • σχετικές ανακοινώσεις της ΕΦΕΕ, της ΕΔΗΝ • σχόλια του Ραδιοφωνικού Σταθμού «Φωνή της Αλήθειας» και του περιοδικού των τότε «Ελλήνων μαρξιστών-λενινιστών» Αναγέννηση • παρουσίαση επτά επιστολών του Σωτήρη Πέτρουλα σε φίλο του κληρωτό το 1964 με εκτενές σχετικό σχόλιο και πληροφορίες • ένα απόσπασμα από το έργο του Ζαν Μεϋνώ «Οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα», όπου μιλάει με θέρμη για τους νέους Έλληνες αγωνιστές του 1965 • και ένα σύντομο ρεπορτάζ από την πολιτική απεργία της 27ης Ιουλίου 1965.

Ένα τεύχος που, όπως γράφει στο σύντομο εκδοτικό της σημείωμα η εκδοτική ομάδα, «θέλει να προσθέσει τη μικρή συμβολή του στην τιμητική εκδήλωση μνήμης για έναν μεγάλο νεκρό, για έναν πρωτοπόρο σύντροφό μας στους αγώνες εκείνων των καιρών –τον αξέχαστο φίλο μας Σωτήρη Πέτρουλα».

ΜΠΑΜΠΗΣ ΛΥΚΟΥΔΗΣ: Ο Σωτήρης Πέτρουλας ήταν γενναίος και καλόβολος
«Αλίμονο σε εκείνους που έτυχε να ζήσουν σε ενδιαφέρουσα εποχή», είπε στην αρχή της παρέμβασής του ο Μπάμπης Λυκούδης ένας από τους φίλους και συντρόφους του Σωτήρη Πέτρουλα. Η εποχή ήταν αναμφισβήτητα ενδιαφέρουσα, συναρπαστική, είπε αναφερόμενος στο κλίμα των ημερών, της περιόδου.

Ο Σωτήρης Πέτρουλας, είπε, ήταν γενναίος, ήταν καλόβολος και είχε μεγάλη προσήλωση στο λαό: ήταν παιδί του λαού που αγαπούσε. Γαλήνιος, υπομονετικός, με πλατιούς ορίζοντες και απέραντους οραματισμούς, αναδείχθηκε στη δίνη της λαϊκής έκρηξης. Αυτοί οι οραματισμοί είναι που μας κρατάνε όρθιους και συνεχίζουμε να αντιστεκόμαστε.

Για το κλίμα της περιόδου είπε: «Την περίοδο εκείνη τη διέτρεχε ένα ανατρίχιασμα, ένα ρίγος σε όλα τα πεδία από το πολιτικό πεδίο που είχε αρχίσει να αλλάζει, έως τα γράμματα και τις τέχνες, έως την εμφάνιση του νέου κύματος. Φυσικά, τη δυναμική εμφάνιση της νεολαίας που πρωταγωνιστούσε στην πολιτική και τον πολιτισμό.

Ήταν, σαν η χώρα να κοιλοπονούσε μέσα σε ένα κλίμα ζωντάνιας, αναστάτωσης, αλλά και αβεβαιότητες και ανησυχίες. Ανησυχίες για το τι μέλλον γενέσθαι…

Θυμάμαι τον Σωτήρη πάντα γαλήνιο, πάντα ήρεμο, πάντα υπομονετικό. Στις θυελλώδεις συζητήσεις της περιόδου στο χώρο της νεολαίας, τον θυμάμαι πάντα βιαστικό, όχι για να περάσει την άποψή του ή να «στριμώξει» τον συνομιλητή του, αλλά για να διατυπώσει τις σκέψεις του να μεταδώσει τους προβληματισμούς του (…).

Το μαντάτο του θανάτου του πληροφορηθήκαμε σε ένα κελί της Μπουμπουλίνας, έχοντας το βράδυ εκείνο της διαδήλωσης συλληφθεί και ξυλοκοπηθεί ανελέητα. Ήταν, θυμάμαι πρωί. Πριν, είχαμε ακούσει ανθρώπινα ουρλιαχτά. Αργότερα μάθαμε ότι ήταν η μάνα του, η οποία είχε έρθει εκεί και τράβαγε τα μαλλιά της. Ένας φρουρός μας είχε πει ότι το βράδυ είχε σκοτωθεί ένας φοιτητής, ονόματι Πέτρουλας. Ήταν ο Σωτήρης. Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός (…).

Αν δεν υπήρχαν αυτοί οι οραματισμοί, το πείραμα της καρδιάς, τίποτα δεν θα μπορούσε να γίνει, κανένα βήμα στην Ιστορία, ούτε το ελάχιστο. Αυτό μας σφυρηλατεί, αυτό μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε να αντιστεκόμαστε. Αυτό μας κρατάει όρθιους. Αυτό δημιουργεί το απόθεμα δύναμης για την αναζήτηση ενός καλύτερου κόσμου.

Η θυσία, λοιπόν, του Σωτήρη δεν πήγε χαμένη. Ήταν το μήνυμα για τις άλλες γενιές. Για μας, για τις επόμενες… Η δύναμη του ανθρώπου δεν σταματάει, δεν κλειδώνεται, δεν φαλκιδεύεται. Ο Σωτήρης ζει στις καρδιές μας.

Σωτήρης Πέτρουλας: Αυτή η γενιά δεν «μαζευόταν» – ΤΑΚΗΣ ΜΠΕΝΑΣ
Ο Τάκης Μπενάς, γραμματέας τότε της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, μας μιλάει για τον Σωτήρη Πέτρουλα, για την προσωπικότητά του, τις πολιτικές του διαφωνίες, αλλά κυρίως για τον ακέραιο χαρακτήρα και τη μαχητικότητά του. Στη συνέχεια ο Τ. Μπενάς μιλάει για τη Νεολαία Λαμπράκη, το μαχητικό κίνημα που είχε αναπτυχθεί, στην μεταεμφυλιακή Ελλάδα, το παρακράτος, τις διώξεις, το « ιουλιανό» πραξικόπημα.

Σαράντα χρόνια είναι ένα πολύ μεγάλο διάστημα, για το οποίο η ιστορία μπορεί να αποφαίνεται πια με βεβαιότητα. Η θυσία του Σωτήρη Πέτρουλα, δεν ήταν τυχαία. Καταρχήν δύο λόγια για τον ίδιο τον άνθρωπο: ο Σωτήρης ήταν ένας ακέραιος αγωνιστής, ασυμβίβαστος, μαχητικός και ταυτόχρονα πράος, ήρεμος, σκεπτόμενος. Τον σκότωσαν εκείνο το βράδυ. Δεν έχω απαντήσει ακόμα στο ερώτημα αν ο φόνος του ήταν μια δολοφονία εν ψυχρώ ή ήταν ένα τυχαίο γεγονός. Αν, δηλαδή, αυτή η βομβίδα με το δακρυγόνο που τον σκότωσε, μπορούσε να χτυπήσει τον διπλανό του ή αν τον σημάδεψαν. Το παιδί αυτό ήταν τόσο μαχητικό… Ήταν ψηλός, ηγετικός στην εμφάνισή του, φώναζε με τον τηλεβόα, άρα, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την περίπτωση οι δολοφονικές αυτές δυνάμεις να τον είχαν σημαδέψει. Δεν είναι βέβαιο, αλλά δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε. Γεγονός είναι ότι αυτό συνέβη σε μια στιγμή που χιλιάδες φοιτητές διαδήλωναν στο κέντρο της Αθήνας.

Ο Σωτήρης είχε πολιτικές διαφωνίες, αλλά δεν διαγράφτηκε ποτέ.

Ο Πέτρουλας ταυτίζεται με τα «Ιουλιανά». Ο Σωτήρης εκείνη την περίοδο βρισκόταν σε μια φάση που η σχέση του με την επίσημη αριστερά δεν ήταν και η καλύτερη. Είχε αρκετές διαφωνίες. Το πέρασμα των σαράντα χρόνων, επιτρέπει να δει κανείς ότι αυτού του είδους οι πολιτικές διαφωνίες και διαφοροποιήσεις, ήταν φυσιολογικό γεγονός. Τότε, δεν θεωρήθηκε έτσι. Είχαμε, λοιπόν, τη διαγραφή του Μάκη του Παπούλια, όχι όμως και του Σωτήρη ο οποίος δεν διαγράφτηκε ποτέ. Σκοτώθηκε ως μέλος της Νεολαίας Λαμπράκη. Ας μην ξεχνάμε ότι η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, παρά το γεγονός των πολλών θετικών της στοιχείων, λειτουργούσε υπό καθεστώς δημοκρατικού συγκεντρωτισμού. Έπρεπε να υπάρχει πειθαρχία. Αυτή ήταν το μοντέλο. Ήταν το μοντέλο του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος. Αργότερα θα εμφανιστούν τα πρώτα στοιχεία μιας ανανεωτικής αντίληψης γύρω από τη λειτουργία που θα εκδηλωθούν με την ανοχή των διαφορετικών απόψεων. Μια κατάκτηση και μια κουλτούρα που έπρεπε να περάσει μέσα από τη διάσπαση του ενιαίου ΚΚΕ και να καλλιεργηθεί και υπό την επίδραση των ιδεών του λεγόμενου τότε ευρωκομμονισμού. Αυτά, τότε, δεν γινόντουσαν δεκτά. Και συνεπώς οι ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις οδηγούσαν, δυστυχώς, σε τέτοια αποτελέσματα.

Μια δύσκολη περίοδος

Ο Σωτήρης λοιπόν, ήταν ο άνθρωπος ο οποίος μπορούσε να είχε τις όποιες διαφωνίες του με την επίσημη αριστερά της εποχής εκείνης, αλλά δεν έβαζε ποτέ τις διαφορές αυτές πάνω από το αγωνιστικό καθήκον. Γι’ αυτό και σωστά τιμάται σήμερα και όλα αυτά τα χρόνια και θα τιμάται και στο μέλλον σαν μια περίπτωση πραγματικής παραδειγματικής θυσίας. Ο Σωτήρης σκοτώθηκε σε μια πολιτική περίοδο κρίσιμη, στα «Ιουλιανά». Και έχει σημασία να δούμε για ποιο πράγμα έδωσε τη ζωή του ο Σωτήρης.

Είναι μια περίοδος, που παρότι έχουν περάσει σαράντα χρόνια έχει δεσπόζουσα σημασία στην ιστορική διερεύνηση των γεγονότων αυτών και των διαδρομών με τις οποίες φτάσαμε στη σύγχρονη Ελλάδα. Ήταν η φοβερή δεκαετία του ’60, που την έχουν τραγουδήσει και υμνήσει οι πάντες. Στο μεταξύ, είχε προηγηθεί η αφύπνιση της καινούριας γενιάς αγωνιστών που βγήκε μετά από την ήττα του εμφυλίου πολέμου, η οποία δεν κουβαλάει μαζί της τα κόμπλεξ αυτής της ήττας. Θέλουν να ζήσουν, έχουν οράματα που είναι στενά δεμένα με τη ζωή τους και με το μέλλον της χώρας τους.

Η Ελλάδα, μόλις βγαίνει –και αν βγαίνει- από τις συνέπειες του εμφυλίου. Με πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, με κομμένους τους δρόμους της νεολαίας, με καταστολή, με φτώχεια. Η αφύπνιση μαζών νεολαίας πραγματοποιείται μέσα από διαδικασίες που είναι γνωστές. Απλώς θυμίζουμε ότι έχουμε τις εκλογές βίας και νοθείας που οδηγούν σε αυτό τον μεγάλο αγώνα για τη δημοκρατία, για το 114. Έχουμε ταυτόχρονα τη μεγάλη εξόρμηση της νεολαίας για την παγκόσμια ειρήνη, με τις Μαραθώνιες πορείες, τον αγώνα για την παιδεία και το 15%, το 1962. Αυτοί οι αγώνες έχουν διαμορφώσει μια γενιά που δεν «μαζεύεται» πίσω. Η δεξιά, η αμερικανοκρατία, το καθεστώς της υποτέλειας έχουν χάσει τη μάχη. Και τη μάχη την κερδίζουν οι δυνάμεις της προόδου και αυτό εμφανίζεται όχι μόνο μέσα από εκλογικά αποτελέσματα, αλλά κυρίως, μέσα από την ανάπτυξη ενός κινήματος στο οποίο δεσπόζει η παρουσία της νεολαίας. Όταν λοιπόν φτάνουμε στα «Ιουλιανά», έχουν συντελεστεί αυτά, έχει ιδρυθεί η Νεολαία Λαμπράκη, έχουν αναπτυχθεί πολιτιστικές και πολιτικές δραστηριότητες, έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα ένα δίχτυ με τις λέσχες των Λαμπράκηδων, οι οποίες ήταν επαναστατικό γεγονός για το χωριό την επαρχιακή πόλη. Ένα πικάπ με τη μουσική του Μίκη, δύο ράφια για να μπουν τα βιβλία, μάζευαν τη νεολαία του χωριού που δεν είχε πουθενά αλλού να παει. Αυτή η επανάσταση ήταν που ανησύχησε την άρχουσα τάξη της αμερικανοκρατίας εκείνης της εποχής. Θα επιχειρήσει να ανακόψει αυτή την πορεία. Θα εκμεταλλευτεί την πολιτική συγκυρία. Θα πούνε για τον «Ασπίδα», για τον Γ. Παπανδρέου, για το παλάτι, τον Γαρουφαλιά, όλα αυτά είναι στοιχεία της συγκυρίας που θα χρησιμοποιηθούν σαν αφορμές και προσχήματα προκειμένου να ανακοπεί μια εξέλιξη που είναι φανερό ότι οδηγεί τη χώρα σε προοδευτικές λύσεις και τη βγάζει από τον μεσαίωνα και τον εμφύλιο. Σε αυτό το δρόμο έχουν φυσικά αντίρρηση και οι ντόπιοι και οι ξένοι. Και οι Αμερικανοί και οι βασιλιάδες και οι στρατοκράτες. Και έτσι, προχωρούν στο πραξικόπημα των Ιουλιανών που βρίσκει πρώτους και κυριότερους, επί ποδός, τους νέους, οι οποίοι αντιλαμβάνονται ότι αποτελούν στόχο της νέας ανωμαλίας. Γι’ αυτό, και από την πρώτη ημέρα που εκδηλώνεται το πραξικόπημα, μέχρι και τον Σεπτέμβρη η νεολαία βρίσκεται έξω από τη Βουλή. Η πολιορκία ενός κοινοβουλίου για 70 ολόκληρες ημέρες είναι πρωτοφανές πολιτικό γεγονός. Νέοι άνθρωποι που μέχρι αργά το βράδυ παραμένουν έξω από τη Βουλή, αποτρέποντας την ψήφιση παλατιανών κυβερνήσεων.

Θα επακολουθήσει «η εκδίκηση» της Δεξιάς. Η άγρια επίθεση εναντίον της Νεολαίας Λαμπράκη. Ανατινάζουν με δυναμίτες τις λέσχες μας στην επαρχία, κλείνουν τις λέσχες της Αθήνας σε αστυνομικό κλοιό και δεν σταματάνε να ζητούν τι διάλυση της ΔΝ Λαμπράκη που συνεχίζει απτόητη την Αντίσταση για να δώσει και το τελευταίο «παρών» της στην ταράτσα των βασανιστηρίων της Μπουμπουλίνας.

Δεν ήταν μια «χαμένη» γενιά, αλλά μια ΠΡΟΔΟΜΕΝΗ γενιά.

Κτήμα εσαεί η προτομή του Πέτρουλα
Μάκης Παπούλιας, από τους «Φίλους του Σωτήρη Πέτρουλα»

Όταν στις 21 Ιούλη θα αποκαλύψουμε την προτομή του Σωτήρη Πέτρουλα και θα σταθούμε μπροστά του, δε θα του πούμε ότι νικήσαμε. Θα του πούμε ότι δε φοβηθήκαμε, ότι περάσαμε πολλές περιπέτειες και μας έλειψε ο καλός του λόγος. Ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί και δραστήριοι κι ότι μας πυρπολούν πάντα τα ιδανικά του. Ο Σωτήρης μετά από 40 χρόνια ανήκει στην Ελλάδα και στην Ιστορία της. Προτομές ηρώων που να έπεσαν για τη δημοκρατία και επιγραφές αγωνιστικών πράξεων δεν έχει πολλές η Αθήνα. Η οδός Σταδίου αποκτά μια ιδιαίτερη αναφορά για όσους επισκέπτονται αυτή την πόλη, κυρίως για τους μαθητές, να πάνε ν’ αφήσουν ένα λουλούδι στο νεαρό παλικάρι που έσπερνε ιδανικά δημοκρατίας και σοσιαλισμού.

1. ΑΠΟ ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ – ΔΕΥΤΕΡΑ – «902»
Τηλ. 010.2592.802 – 010.2592.902

08.00 ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΑΤΙΑ (Ε) Ανασκόπηση των σημαντικότερων γεγονότων της βδομάδας. Επιμέλεια – παρουσίαση: Γιούλη Ασημακοπούλου
……
15.00 ΕΙΔΗΣΕΙΣ
18.00 ΔΕΛΤΙΟ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
18.10 ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟ
19.00 ΑΦΙΕΡΩΜΑ – ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΕΤΡΟΥΛΑΣ (Ε)

2. ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΜΕ ΣΧΕΣΗ ΤΟ ΣΩΤΗΡΗ ΠΕΤΡΟΥΛΑ

http://www.kithara.vu/ss.php?id=MTU5Nzk0MzA

http://www.musical.gr/cddetails.scr?gui_language=1&CD_code=480595-2

http://shops.gr/saxon/leaf.asp?Product_Id=MIN480483

http://www.studio52.gr/info_gr.asp?infoID=00000gfp

http://www.studio52.gr/info_gr.asp?infoID=000004et

http://www.an-attikipasok.gr/sotiris_petroulas.htm

http://www.paspasoee.gr/2004

Για τον Πέτρουλα – 40 χρόνια μετά
Την πρωτοβουλία της ΕΜΙΑΝ και τον «Φίλων του Σωτήρη Πέτρουλα» να τιμήσουν τη μνήμη του αγωνιστή στον τόπο της θυσίας του ανήμερα της επετείου του θανάτου του χαιρετίζουν 280 συμμαχητές του, οι οποίοι και υπογράφουν το ακόλουθο «κάλεσμα τιμής»: Φέτος τον Ιούλιο κλείνουν 40 χρόνια αφ` ότου οι αντιδημοκρατικές δυνάμεις της Ιουλιανής εκτροπής χτύπησαν τη μεγάλη διαδήλωση της νεολαίας στο κέντρο της Αθήνας και δολοφόνησαν το νεολαίο αγωνιστή Σωτήρη Πέτρουλα. Με το Ιουλιανό πραξικόπημα οι συντηρητικές δυνάμεις επιχείρησαν να πλήξουν το δημοκρατικό και αναγεννητικό κίνημα της δεκαετίας του 1960. Ο λαός και ιδιαίτερα η νεολαία με μαζική αντίσταση στη συνταγματική εκτροπή και με σημαία το 114 υπερασπίστηκε με γενναιότητα και αυταπάρνηση το Σύνταγμα, τη Δημοκρατία και την Ελευθερία. Οι αγώνες του λαού και η θυσία του Σωτήρη Πέτρουλα αποτελούν πολύτιμες παρακαταθήκες για τους νέους και πηγή έμπνευσης στις σημερινές κινητοποιήσεις για την ειρήνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινωνική δικαιοσύνη, την παιδεία και τον πολιτισμό. Η μελέτη αυτών των γεγονότων αλλά και η απόδοση τιμής στη γενιά εκείνων των χρόνων αποτελεί χρέος απέναντι όχι μόνο στην Ιστορία αλλά και στην ίδια τη Δημοκρατία.

Εμείς που υπογράφουμε αυτό το κείμενο χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ) και των «Φίλων του Σωτήρη Πέτρουλα» να τιμήσουν, στις 21 Ιουλίου 2005, τους αγώνες αυτής της εποχής στο πρόσωπο του Σωτήρη Πέτρουλα με τα αποκαλυπτήρια της προτομής του και την εκδήλωση μνήμης στον τόπο που έπεσε και καλούμε όλους τους Έλληνες δημοκράτες να πάρουν μέρος στην τιμητική αυτή συγκέντρωση.

Αγγελόπουλος Κώστας, Αθανασίου Θανάσης, Αλεξόπουλος Αριστείδης, Αλεξοπούλου – Ανδρεάδη Σοφία, Αναστασιάδης Μανώλης, Αναστασιάδου Σμαράγδα, Ανδρίτσουλας Δημήτρης, Αντωνάτος Νίκος, Αποστόλου Ευάγγελος, Αρβανίτης Αντρέας, Αρβανίτης Νίκος, Αργυρόπουλος Τριαντάφυλλος, Αρμάος Σπύρος, Αρμάου Γιώτα, Βαρβάκη Αθηνά, Βαρβάκης Κώστας, Βαρδάκης Κώστας, Βασιλειάδης Χρήστος, Βασιλομητσάκου Μαίρη, Βασιλόπουλος Γιώργος, Βγενόπουλος Κώστας, Βεκιάρης Απόστολος, Βελίκης Φειδίας, Βεντουράτος Θύμιος, Βεντουράτος Σπύρος, Βισοκάλλη Γεωργίου Βασιλική, Βλάσσης Πέτρος, Βουλγαράκης Νίκος, Βουτσινά Εύη, Γαλανάκης Μήτσος, Γαλανόπουλος Μήτσος, Γαλανοπούλου Τέτα,Γεραλή Μαργαρίτα, Γεωργίου Τάκης, Γεωργόπουλος Κανέλλος, Γεωργούλας Μπάμπης, Γιαννόπουλος Βασίλης, Γιαννουλάτος Γιώργος, Γιαννουλόπουλος Γιάννης, Γιατσόγλου Δημήτρης, Γιούργος Κώστας, Γκαγκούλιας Δημήτρης, Γκαζής Μανόλης, Γκιαούρης Νίκος, Γκόγκογλου Βασίλης, Γρέβιας Θανάσης, Γρηγοριάδης Γιάννης, Γρηγορόπουλος Αντώνης, Δαβάκη- Κλαυδιανού Ασημίνα, Δανιηλίδης Όθωνας, Δαρειώτης Δημήτρης, Διαμάντη Άννα, Διαμάντης Παναγιώτης, Δουδούμη – Σαγγανά Λίτσα, Εμμανουηλίδου Έφη, Ευθυμίου Κώστας, Ζαννή- Ρεκλείτη Αργυρώ, Ζαπάτος Άρης, Ζάππας Κώστας, Ζαφειρόπουλος Γιώργος, Ζαχαρέας Αιμίλιος, Ζερβός Θεοτόκης, Ζώτας Ηλίας, Ηλιόπουλος Νίκος, Θάνος Σπύρος, Θεάκος Νίκος, Θεάκου- Μουτσίου Ευδοξία, Θεοδωρίδης Γρηγόρης, Θεοδωρόπουλος Δημήτρης, Θηλυκός Δημήτρης, Θηλυκού Ιωάννα, Ιωακειμίδης Στέφανος, Ιωαννίδη – Μπριλλάκη Χαρούλα, Ιωαννίδης Γιώργος, Κάζος Σπύρος, Καζέλη Πολυτίμη, Καζέλης Θεόδωρος, Κάζος Χρήστος, Κακολύρη Αθηνά, Καλατζής Θεόδωρος, Καλαφάτης Γεράσιμος, Κονάρης Δημοσθένης, Τρικούκης Μάκης, Γρίμπας Αλέκος, Καλαφάτης Θανάσης, Καλλιπολίτη – Κουλμαντά Δώρα, Καλογερόπουλος Ιωάννης, Καλούδης Σπύρος, Καλύβης Αλέκος, Κανελλοπούλου Γωγώ, Καούνης Γιάννης, Καπαρέλης Πέτρος, Καπουκίνη Ελένη, Καπουράνης Γεώργιος, Καραγιάννη Αλατά Ελένη, Καρακασίδης Γιάννης, Καραλέκας Σπύρος, Καράμπελας Δημήτρης, Καράμπελας Τάκης, Καρατζάς Γιάννης, Καραχάλιος Δημήτρης, Καρίνος Θανάσης, Καρναβά – Αρώνη Θέκλα, Κασόλας Παναγιώτης, Κατηρτζόγλου – Χατζάκη Τασία, Κατσάνης Προκόπης, Κατσάνη Μπιμπή, Κατσαρός Χρήστος, Κεφαλάς Ιωάννης, Κεραμιδάς Παντελεήμων, Κιάος Νίκος, Κιάου – Δημάκου Φρόσω, Κισκήρας Χρήστος, Κλαυδιανός Παύλος, Κλιμέτζος Αριστείδης, Κοβάνης Μπάμπης, Κοιλάκος Σταμάτης, Κολτσίδας Χάρης, Κουβέλης Φώτης, Κουνάδης Παναγιώτης, Κουτσούνη Σούλα, Κουτσούνης Δημήτρης, Κωνσταντόπουλος Νίκος, Κωσταράκος Δημήτρης, Κωστόπουλος Βασίλης, Κωστόπουλος Μήτσος, Κωτούλα Αντωνία, Κωτούλας Βαγγέλης, Κωτούλας Βασίλης, Κωφίδης Γιάννης, Λάζαρης Θεόδωρος, Λάιος Αλέκος, Λάιου Καίτη, Λάκκα – Χατζηϊωάννου Λώλα, Λάκκα Λαοκρατία, Λαφαζάνης Παναγιώτης, Λεβέντης Θανάσης, Λερού – Ζαφειροπούλου Ελένη, Λερού – Κωφίδη Σωτηρία, Λερού Ευρυδίκη, Λέρτας Τάσος, Λιόντης Κώστας, Λυκούδης Μπάμπης, Λυκούδης Σπύρος, Λυμπερόπουλος Αντρέας, Λώλα – Ζαλαώρα Έλλη, Λώλα Ρένα, Μάκης Γιώργος, Μαλαφέκα Νίκη, Μαλικιώσης Θεόδωρος, Μανιός Νίκος, Μάνος Χρήστος, Μανταίος Κώστας, Μανωλάκος Αριστείδης, Μανωλάκου – Μαρουλάκου Μαρία, Μαραντίδου Ρούλα, Μάρκου Ανδρέας, Μάρκου Ξανθή, Ματζιορίνη – Γκαζή Μαίρη, Μαυρουδή Αργυρώ, Μαυρουδής Κώστας, Μαυρουδής Νότης, Μηναδάκη Στέλλα, Μηταφίδης Τριαντάφυλλος, Μίσσιος Χρόνης, Μίσσιου Ειρήνη, Μούκα Ιωάννα, Μούκας Γιώργος, Μούτουλας Παντελής, Μπαλαούρας Μάκης, Μπανιά Ξανθίππη, Μπανιάς Γιάννης, Μπανιάς Νίκος, Μπαχάρας Χάρης, Μπαλάφας Γιάννης, Μπενάς Τάκης, Μπετσιμέας Γεράσιμος, Μπουκάλας Παντελής, Μυλωνάκης Μανώλης, Νικολάου Αθηνά, Νικολόπουλος Ηλίας, Νικολόπουλος Φίλιππος, Ντάκουρη Ρόη, Ντανάκας Δημήτρης, Ξενάκη Ζωή, Ξηρός Θάνος, Οικονομάκου Ιουλία, Οικονόμου Μιχάλης, Οικονόμου – Στρατή Πόπη, Ορφανάκης Μιχάλης, Όχουνος Βλαδίμηρος, Παγώνης Θανάσης, Παζαϊτης Ιωάννης, Πάκος Φάνης, Παλούκης Ηλίας, Παναγιωτίδου Αδριανή, Παπαγαλάνη Λίντα, Παπαγιαννάκης Μιχάλης, Παπαγιαννάκης Χρήστος, Παπαδάκης Χριστόφορος, Παπαδάτος Διονύσης, Παπαδέας Βασίλης, Παπαδημούλης Δημήτρης, Παπαδίας Βασίλης, Παπαδομιχελάκη Αλίκη, Παπαδόπουλος Τίμος, Παπαπερικλή Μένια, Παπασπύρου Άγγελος, Παπασπύρου Αλέκος, Παπασπύρου Βίκυ, Παπαστράτης Προκόπης, Παπατσαρούχας Αποστόλης, Παπούλιας Δημήτρης, Παπούλιας Μάκης, Παπούλια Ντίνα, Παππάς Στέλιος, Παρασκευοπούλου Νίκη, Πασβάνη- Νούσα Αντιγόνη, Περιχάρου Ελένη, Πετρόπουλος Γιάννης, Πλατανιώτου – Γιούργου Αντωνία, Προβατάς Δημήτρης, Προβατάς Φώτης, Ρασσιά Ευτυχία, Ρεκλείτη Σοφία, Ρεκλείτης Μαρίνος, Ρεκλείτης Χρήστος, Ρομπόλας Κώστας, Ρουπακιώτης Αντώνης, Σαββινίδου Πηνελόπη, Σαββινίδου Σελήνη, Σαγγανά Δέσποινα, Σαγγανά Ρούλα, Σακέτας Σπύρος, Σαρδανίδης Λεωνίδας, Σιούφας Δημήτρης, Σούρλας Επαμεινώνδας, Σόφης Αλέκος, Σπυράτος Στράτος, Σπυράτου Φωτεινή, Στάβερης Ηλίας, Σταγιάνος Θανάσης, Σταγιάνου Σωτηρία, Σταματάκης Γιάννης, Σταματάκης Μανώλης, Σταματάκης Νικηφόρος, Σταμπίκος Γιάννης, Σταυρινάδης Χρήστος, Στεφάνου Γιάννης, Στεφάνου Στέφανος, Στουπάκη Αγγελική, Στρατής Γιάννης, Συμεωνίδου – Τερζάκη Φρόσω, Σχετάκης Αντώνης, Τασιόπουλος Τάκης, Τερζάκης Αναστάσιος, Τζιαντζή Μαριάννα, Τριανταφύλλου Βασιλική, Τριγάζης Πάνος, Τρίκας Τάσος, Τσαούσης Δημήτρης, Τσαρουχά Καίτη, Τσίλογλου Λευτέρης, Τσουκνίδας Θανάσης, Τσουράκης Κώστας, Φερεντίνος Γιώργος, Φίλης Νίκος, Φιλίνη Άννα, Φίλιππας Κώστας, Φλαμπουράρης Αλέκος, Φυτράκης Σπύρος, Φωτιάδου – Καραμολέγκου Μαριάννα, Φωτόπουλος Ανδρέας, Φωτοπούλου Ελένη, Φατσιλέτου Στρατούλα, Χαλβατζής Λευτέρης, Χατζάκη Δέσποινα, Χατζηθωμά Πελαγία, Χατζόπουλος Γιώργος, Χατζόπουλος Τάκης, Χριστοδουλοπούλου Σία, Χρονάκη – Παπαμίχου Ζώγια, Χρυσάφης Γιάννης

Τα Ιουλιανά καθοριστικό στοιχείο στη σύγχρονη πολιτική ιστορία
Θανάσης Καλαφάτης

Η ΕΜΙΑΝ και «οι φίλοι του Σωτήρη Πέτρουλα» σε συνέντευξη Τύπου την περασμένη Τετάρτη στην ΕΣΗΕΑ έδωσαν το στίγμα της εκδήλωσης. Ο Θανάσης Καλαφάτης μεταξύ άλλων είπε: “… Ο σκοπός της εκδήλωσης δεν είναι να αναδείξουμε έναν νεολαίο ήρωα και να προχωρήσουν σε μια μουσειακή εκδήλωση. Ο Σωτήρης Πέτρουλας είναι καταρχήν ένα συγκεκριμένο πολιτικό πρόσωπο με τις πολιτικές του απόψεις, που άλλες δικαιώθηκαν και άλλες όχι από την Ιστορία και με τη δική του ιστορία διαφωνίας με την επίσημη Αριστερά της εποχής του.

Από την άλλη μεριά τα Ιουλιανά, όπως μ’ αυτά εννοούμε το Ιουλιανό πραξικόπημα και τη σθεναρή αντίσταση του λαού και της νεολαίας στη συνταγματική εκτροπή, συνιστούν ένα καθοριστικό σημείο στη σύγχρονη πολιτική ζωή μας, καθώς συνδέονται άμεσα με το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 και στη συνέχεια με την επαίσχυντη προδοσία της Κύπρου.

Πριν αναφερθούμε ιδιαίτερα στο πρόγραμμα της τιμητικής εκδήλωσης για τον Σωτήρη, θα θέλαμε να σταθούμε ιδιαίτερα στα δύο προηγούμενα σημεία που θίξαμε: την πολιτική προσωπικότητα του Σωτήρη Πέτρουλα και τη σημασία των Ιουλιανών για το σήμερα.

Ο Σωτήρης Πέτρουλας είναι ένα ώριμο τέκνο της κοινωνικής ανάγκης, μιας δύσκολης περιόδου, εκείνης της μετεμφυλιακής, στην Ελλάδα. Κατέφυγε με την οικογένειά του νωρίς στην Αθήνα. (…) Μπήκε γρήγορα στα βάσανα της καθημερινής βιοπάλης και ήταν όχι απλώς ένας εργαζόμενος μαθητής και ένας εργαζόμενος φοιτητής, αλλά ένας μαθητής της νύχτας κι ένας εργάτης – φοιτητής. Η σύγκρουσή του με το αυταρχικό ελληνικό πολιτικό καθεστώς τον οδήγησε γρήγορα στην οργανωμένη πάλη μέσα από τις γραμμές του μαθητικού αριστερού κινήματος και αργότερα του φοιτητικού κινήματος.

Σε μια εποχή με έντονες πολιτικές συγκρούσεις ο Σωτήρης Πέτρουλας αναδείχθηκε γρήγορα σε έναν μαχητή της δημοκρατίας και σε έναν καθοδηγητή του φοιτητικού κινήματος με συγκροτημένο σύστημα ιδεολογικών θεωρήσεων και απόψεων.

Τα μεγάλα προβλήματα των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων αυτής της εποχής έθεσαν και άμεσα ζητήματα τακτικής και στρατηγικής για το αριστερό κίνημα, ενώ η ιδεολογική σύγκρουση της ΕΣΣΔ και της λαϊκής Κίνας από το 1963 άνοιξε πολλά μέτωπα και αντιπαραθέσεις μες στις γραμμές των νεολαιίστικων αριστερών οργανώσεων. Ο Σωτήρης Πέτρουλας διετύπωσε νωρίς τόσο τους προβληματισμούς του, όσο και τις διαφωνίες του με τις πολιτικές και ιδεολογικές επιλογές της ΕΔΑ, τη σύνδεση της πολιτικής, της δημοκρατικής στροφής με το πρόγραμμα της εθνικής δημοκρατικής αλλαγής και τους απώτερους σοσιαλιστικούς στόχους. Η συγχώνευση της Δημοκρατικής Κίνησης Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης με τη Νεολαία της ΕΔΑ το Σεπτέμβρη του 1964 βρίσκει αντίθετη τη μεγάλη πλειοψηφία της σπουδαστικής οργάνωσης της Νεολαίας ΕΔΑ και σε αυτή την αντιπαράθεση ο Σωτήρης Πέτρουλας θα παίξει καθοριστικό ρόλο. Θα παραμείνει όμως στην οργάνωση και θα λάβει μέρος στο πρώτο Ιδρυτικό Συνέδριο της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη το 1965 για να δολοφονηθεί αργότερα, τον Ιούλιο του 1965, στη μεγάλη διαδήλωση που οργάνωσε η ΕΦΕΕ κατά του Ιουλιανού Πραξικοπήματος.

Εμείς, οι παλιοί συμμαχητές του, φίλιοι και αντίθετοι με τις απόψεις του, δεν έχουμε να κρύψουμε τίποτε. Γνωρίζουμε ότι οι πολιτικές αντιθέσεις και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις κάτω από τους όρους ενός δημοκρατικού πλαισίου μπορεί να οδηγήσουν σε καλύτερες συνθέσεις πολιτικής ή σε νέα πιο αποτελεσματικά οργανωτικά κύτταρα.

Θα πρέπει ακόμα να σημειώσουμε ότι και μέσα στο αριστερό νεολαιίστικο κίνημα της εποχής εκείνης είχαμε διάφορες ταχύτητες ωρίμανσης και διαφορετικές αγωνιστικές και κοινωνικές εμπειρίες.

Με την εκδήλωση αυτή θέλουμε παράλληλα να αναδείξουμε και να υπογραμμίσουμε μερικά εκκρεμή – αναπάντητα ερωτήματα πολιτικής και ιστορικής υφής που σχετίζονται με τα Ιουλιανά.

Καταρχήν θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η δημοκρατική αντίσταση των 70 ημερών ήταν καθολική, με ένταση και βάθος που δε μπορεί να συγκριθεί παρά με λαϊκές κινητοποιήσεις στα χρόνια της εθνικής Αντίστασης, ενώ ταυτόχρονα ανέδειξε ένα νέο στοιχείο, τον παράγοντα λαό – δημιουργό της Ιστορίας του.

Ένα πρώτο βασικό ζήτημα που προβάλλει από τη μελέτη των γεγονότων της εποχής είναι γιατί και πώς διαμορφώθηκε ένας τέτοιος αυταρχισμός του κυρίαρχου πολιτικού συστήματος και των στηριγμάτων του, για τους οποίους η μόνη απάντηση στο ανερχόμενο λαϊκό κίνημα ήταν η επιβολή της δικτατορικής λύσης, αυλικό πραξικόπημα στην πρώτη φάση, στρατιωτικό στη δεύτερη. Ο αυταρχισμός σήμερα, παρά το γεγονός ότι έχουμε μια αδιατάρακτη κοινοβουλευτική δημοκρατία από το 1974, αποτελεί δομικό στοιχείο της κρατικής οργάνωσης, του πολιτικού συστήματος και των επιμέρους θεσμών. Η εκρίζωση αυτού του αυταρχισμού σήμερα αποτελεί υποχρέωση και άμυνα της ίδιας της δημοκρατίας.

Πώς και γιατί μια μεγάλη αστική δημοκρατική παράταξη κατακερματίστηκε μ’ αυτό το φοβερό τρόπο, με τις συνεχείς αποστασίες και η σθεναρή αντίσταση του λαού δε μπόρεσε παρά να καθυστερήσει πρόσκαιρα αυτή την επαίσχυντη διαδικασία, αποτελεί ένα άλλο ερώτημα για περαιτέρω διερεύνηση.

Πώς και γιατί παρά τις καίριες διαπιστώσεις για τους κινδύνους που εγκυμονούσε όλη αυτή η ανώμαλη περίοδος οι αριστερές δυνάμεις δε μπόρεσαν να πάρουν όλες εκείνες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες και μέτρα που θα επέτρεπαν μια άλλη εξέλιξη;

Ταυτόχρονα θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στην περίοδο που ανοίγει με το Ιουλιανό πραξικόπημα έχει ενταθεί η οικονομική επίθεση του ντόπιου και ξένου βιομηχανικού κεφαλαίου κατά των εργαζομένων και των μεσαίων στρωμάτων και αναπτύσσονται έντονοι κοινωνικοί και ταξικοί αγώνες. Οι παραλληλίες δεν είναι ίδιες με τη σημερινή επίθεση του νεοφιλελευθερισμού κατά των λαϊκών συμφερόντων. Εκείνο όμως που είναι σημαντικό και πρέπει να υπογραμμιστεί είναι ότι οι εργατικοί αγώνες εκείνη την εποχή διεξάγονταν με μεγάλη ενότητα και συμπαράταξη των πολιτικών και συνδικαλιστικών φορέων των εργαζομένων.

Ένα άλλο γνώρισμα της σθεναρής αντίστασης κατά του Ιουλιανού πραξικοπήματος ήταν η μεγάλη συμμετοχή της νεολαίας, φοιτητικής, εργατικής και αγροτικής.”

Εκδήλωση μνήμης και τιμής στον αγωνιστή Σωτήρη Πέτρουλα

Τα Ιουλιανά υπήρξαν μια κορυφαία στιγμή της πάλης του λαού και της νεολαίας για την υπεράσπιση της συνταγματικής νομιμότητας και της αποτροπής του βιασμού της λαϊκής θέλησης. Η Εταιρία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ) και οι «Φίλοι του Σωτήρη Πέτρουλα» τιμούν τους αγωνιστές εκείνης της εποχής στο πρόσωπο του Σωτήρη Πέτρουλα με τα αποκαλυπτήρια της προτομής του και την πραγματοποίηση πολιτικής εκδήλωσης στον τόπο που έπεσε μαχόμενος για τη Δημοκρατία.

Στην πολιτική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί σαράντα χρόνια ακριβώς μετά, στις 21 Ιουλίου 2005 και ώρα 20:30 στον υπαίθριο χώρο έμπροσθεν της παλαιάς Βουλής θα μιλήσουν οι παλιοί συμμαχητές του, στους αγώνες για το 114 και τη δημοκρατία, Μπάμπης Λυκούδης με θέμα «Ο φίλος μου» και Γιάννης Μπανιάς με θέμα «Τα Ιουλιανά και το σήμερα, 40 χρόνια μετά». Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Μάκης Παπούλιας, συμφοιτητής του στην ΑΣΟΕΕ και στενός του φίλος.

Στη συνέχεια θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής στις 21:20 στη γωνία Εδουάρδου Λω και Σταδίου 22 και θα χαιρετήσουν: ο συμφοιτητής του Άρης Αλεξόπουλος και ο Γιώργος Χουλιαράς, γλύπτης – καθηγητής της ΑΣΚΤ, που φιλοτέχνησε το γλυπτό του Σωτήρη Πέτρουλα.

Η «Εποχή» απ’ αφορμή τα σαράντα χρόνια μετά το Ιουλιανό Πραξικόπημα, τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα, τις ανεπανάληπτες κινητοποιήσεις των φοιτητών, των νέων εργατών και αγροτών, όλου του λαού ζήτησε τη μαρτυρία των αγωνιστών της εποχής: Τάκη Μπενά, γραμματέα τότε της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη, Γιάννη Μπανιά, γραμματέα της σπουδάζουσας και Μάκη Παπούλια, στενού φίλου και συντρόφου του Σωτήρη Πέτρουλα.

Μιας εποχής που σημαδεύτηκε από την «επιβλητική παρουσία στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής του λαού», όπως έγραψε ο Ηλίας Ηλιού. Τα γεγονότα της εποχής αυτής αν και καθοριστικά για τη μετέπειτα εξέλιξη της πολιτικής ζωής της χώρας μας δεν έχουν ωστόσο μελετηθεί. Οι πρωταγωνιστές από την πλευρά αυτών που πραγματοποίησαν και στήριξαν το πραξικόπημα δεν έχουν ακόμα βρει να πουν μια λέξη.

Η εκδήλωση μνήμης για τον Σωτήρη Πέτρουλα δεν είναι μόνο μια απόδοση φόρου τιμής από τους φίλους, συναγωνιστές και συντρόφους του της εποχής εκείνης αλλά αποτελεί και μια προσπάθεια να ξανατεθούν στο τραπέζι και να συζητηθούν τα ερωτήματα, πολιτικά και ιστορικά, που έχουν μείνει αναπάντητα.

Σωτήρης Πέτρουλας- Βιογραφικό
Συντάκτης : Ημ/νία καταχώρησης : 20/07/2005 21:04:40
——————————————————————————–
Ο Σωτήρης Πέτρουλας γεννήθηκε στο Οίτυλο της Μάνης το 1942 από γονείς αγρότες. Το 1946 η οικογένεια Πέτρουλα καταφεύγει στην Αθήνα για να διασωθεί από τη δολοφονική μανία των ένοπλων συμμοριών της δεξιάς.

Ο Σωτήρης Πέτρουλας εγγράφεται στο Δημοτικό Σχολείο της περιοχής Ακαδημία Πλάτωνος και ταυτόχρονα αρχίζει να εργάζεται και να μπαίνει στα βάσανα της καθημερινής βιοπάλης. Τελειώνοντας το Δημοτικό το 1954 εγγράφεται στη Μέση Εμπορική Σχολή Εμποροϋπαλλήλων Αθηνών στην πλατεία Μητροπόλεως, και μετά από τη φοίτηση τριών τάξεων εγγράφεται στη Μέση Εμπορική στην πλατεία Κουμουνδούρου, την οποία και τελειώνει το 1960. Σ` όλα αυτά τα χρόνια εξακολουθεί να εργάζεται και παράλληλα να είναι άριστος μαθητής και να συμμετέχει στο μαζικό μαθητικό κίνημα.

Η τελευταία χρονιά της μαθητικής του ζωής αποτελεί βασικό σταθμό της ζωής του. Μαζί με άλλους συμμαθητές του αρνείται να γράψει έκθεση με σοβινιστικό και αντιλαϊκό περιεχόμενο. Συνειδητοποιεί την ανάγκη της οργανωμένης πάλης και εντάσσεται στην οργάνωση της Νεολαίας της ΕΔΑ. Τον Οκτώβρη του 1960 ύστερα από εξετάσεις εισάγεται στην Ανωτάτη Εμπορική Σχολή παίρνοντας υποτροφία 12.000 δραχμών και αρχίζοντας έτσι τη φοιτητική του σταδιοδρομία που δεν έμελλε να την ολοκληρώσει.

Γρήγορα μέσα από την καθημερινή του δραστηριότητα αναδεικνύεται σαν ένα από τα πιο συνεπή και συνειδητά στελέχη του φοιτητικού κινήματος και γίνεται στέλεχος της Ν. ΕΔΑ, εκλεγμένος από τους συναδέλφους του αναλαμβάνει την καθοδήγηση της οργάνωσης της Ανωτάτης Εμπορικής ως γραμματέας της.

Στους αγώνες για το 114 και το 15% αποτελεί ένα από τα βασικά καθοδηγητικά στελέχη. Τον Ιούλιο του 1962 είναι επικεφαλής ενός συνεργείου που υψώνει τη σημαία του 114 στην Ακρόπολη, στο υπουργείο Βιομηχανίας και το Πανεπιστήμιο.

Από τον Αύγουστο του 1962 επιχειρεί μια αξιολόγηση της μέχρι τότε πολιτικής των προοδευτικών δυνάμεων και ξεκινάει μια νέα προσπάθεια πιο έντονη από κάθε φορά για να ολοκληρώσει την ιδεολογική του συγκρότηση. Μετατρέπεται σε ένα πρότυπο νέου αγωνιστή που δεν κάνει διάκριση μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής ζωής. «Πάλευε και μάθαινε, μάθαινε και πάλευε». Είναι η κατευθυντήρια πολιτική του φιλοσοφία.

Στις εκλογικές εξορμήσεις της ΕΔΑ του 1963-64 παίρνει ενεργό μέρος στο σπάσιμο της τρομοκρατίας με τις περιοδείες των πούλμαν των νέων δημοκρατών στις επαρχίες. Αν και διαφωνούσε με τη συγχώνευση της Νεολαίας της ΕΔΑ με τη Δημοκρατική Κίνηση Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης και θα ασκήσει έντονη κριτική στις πολιτικές και ιδεολογικές επιλογές της ΕΔΑ, θα προσχωρήσει στη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, και θα πάρει μέρος στο πρώτο της Ιδρυτικό Συνέδριο το Μάρτη του 1965 για να δολοφονηθεί λίγο αργότερα αγωνιζόμενος για τη Δημοκρατία στη μεγάλη διαδήλωση της νεολαίας της Αθήνας στις 21 Ιουλίου 1965.

Ο Σωτήρης Πέτρουλας ήταν ένας ακούραστος εργάτης της προόδου και ένας εργάτης – φοιτητής που θα εξελισσόταν σε ένα σοβαρό υπεύθυνο οικονομολόγο χρήσιμο για τη χώρα και το προοδευτικό κίνημα. Τα λίγα γραπτά του και οι σημειώσεις του από αδημοσίευτα άρθρα και λίγους στίχους δείχνουν το εύρος των θεωρητικών και επιστημονικών αναζητήσεων και τη μεγάλη του έφεση να ‘ρχεται σε επαφή με την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία.

Να είμαστε όλοι εκεί
Συντάκτης : Ημ/νία καταχώρησης : 20/07/2005 22:05:24
——————————————————————————–
Σωτήρης Πέτρουλας. Το σύμβολο, ο αγωνιστής, το πρότυπο. Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη δολοφονία του από το παρακράτος της δεξιάς. Σαράντα χρόνια μετά οι δρόμοι που άνοιξε ο Σωτήρης Πέτρουλας είναι πάντα επικαίροι, με τα οράματά του για καλύτερη ζωή, δημοκρατία, δικαιώματα να παραμένουν επίκαιρα. Η Νεολαιά του ΣΥΝ προτρέπει του νέους να βαδίσουν στους δρόμους που χάραξε ο Σωτήρης Πέτρουλας. Με αφορμή τις εκδηλώσεις που διοργανώνονται σήμερα προς τιμήν του, η Νεολαία του ΣΥΝ καλεί τους νέους και τις νέες να δώσουν το παρών στα αποκαλυπτήρια της προτομής του στη γωνία Σταδίου και Εδ. Λω, καθώς και στην εκδήλωση που θα λάβει χώρο στην Παλαιά Βουλή.

40 χρόνια μετά τιμούμε τον Σ. Πέτρουλα
Συντάκτης : Ημ/νία καταχώρησης : 20/07/2005 22:52:19
——————————————————————————–
Στις 8.30 το βράδυ, έξω από την Παλιά Βουλή, διοργανώνεται συγκέντρωση τιμής για τους αγωνιστές των Ιουλιανών στο πρόσωπο του Σωτήρη Πέτρουλα. Θα μιλήσουν οι Μπάμπης Λυκούδης, Γιάννης Μπανιάς και Μάκης Παπούλιας. Στις 9.20 μ.μ. θα αποκαλυφθεί η προτομή του Σ. Πέτρουλα στη γωνία Εδ. Λω και Σταδίου. Θα χαιρετίσουν ο Α. Αλεξόπουλος και ο Γ. Χουλιαράς. Τις εκδηλώσεις διοργανώνουν η ΕΜΙΑΝ και οι «Φίλοι του Σ. Πέτρουλα».

ΛΕΖΑΝΤΑ: Φωτογραφία του 1965 που δείχνει την επίθεση της αστυνομίας κατά των διαδηλωτών στις 21 Ιουλίου. Σκυμμένος στο κέντρο δέχεται χτυπήματα ο Σ. Πέτρουλας. Λίγο αργότερα πέθανε…



Advertisements